विटा आणि पाचगणीला राष्ट्रीय पुरस्कार; रत्नागिरीचा स्वच्छ तटीय शहरांच्या यादीत तिसरा क्रमांक, पिंपरी-चिंचवड राज्यात प्रथम
नवी मुंबई, दि. १२ : स्वच्छ शहरांच्या राष्ट्रीय स्पर्धेत महाराष्ट्रातील शहरांनी आपली छाप उमटवली आहे. स्वच्छ सर्वेक्षण २०२५-२६ च्या दहाव्या आवृत्तीत नवी मुंबईने ‘सुपर स्वच्छ लीग’मध्ये देशात पहिला क्रमांक मिळवला आहे. सांगली जिल्ह्यातील विटा आणि पर्यटननगरी पाचगणीनेही त्यांच्या लोकसंख्या गटांत यश मिळवले, तर रत्नागिरी आणि पिंपरी-चिंचवड शहरांचाही विविध श्रेणींमध्ये गौरव झाला आहे.
नवी दिल्लीतील विज्ञान भवन येथे ११ नोव्हेंबर रोजी झालेल्या समारंभात राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांच्या हस्ते पुरस्कारांचे वितरण करण्यात आले. केंद्रीय गृहनिर्माण आणि शहरी कार्यमंत्री मनोहर लाल, राज्यमंत्री तोखन साहू, सचिव सत्येंद्र सिंह यांच्यासह देशभरातील महापौर, महानगरपालिका आयुक्त आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांचे प्रतिनिधी या कार्यक्रमाला उपस्थित होते.
नवी मुंबईची देशात पहिली कामगिरी
नवी मुंबई महानगरपालिकेने ‘सुपर स्वच्छ लीग’ श्रेणीत अव्वल स्थान पटकावले. शहरातील कचऱ्याचे संकलन आणि ओला-सुका कचरा वर्गीकरण, त्यावर केली जाणारी शास्त्रोक्त प्रक्रिया, सार्वजनिक ठिकाणांची स्वच्छता आणि नागरिकांचा सहभाग या बाबी या कामगिरीत महत्त्वाच्या ठरल्या. या श्रेणीत सुरतने दुसरा, तर विजयवाड्याने तिसरा क्रमांक मिळवला.
विटा प्रथम, पाचगणीला दुसरे स्थान
सांगली जिल्ह्यातील विटा नगरपरिषदेने २० हजार ते ५० हजार लोकसंख्या गटात देशातील पहिला क्रमांक मिळवला. नियमित कचरा संकलन, वर्गीकरण आणि स्वच्छता व्यवस्थापनातील कामगिरीमुळे विटाने हे यश मिळवले.
२० हजारांपेक्षा कमी लोकसंख्या असलेल्या शहरांच्या गटात पाचगणीने दुसरे स्थान पटकावले. पर्यटनासाठी प्रसिद्ध असलेल्या या शहराने स्वच्छतेच्या बाबतीतही राष्ट्रीय स्तरावर आपली कामगिरी नोंदवली आहे.
रत्नागिरीचा किनारपट्टी स्वच्छतेसाठी गौरव
स्वच्छ तटीय शहरांच्या श्रेणीत रत्नागिरी नगरपरिषदेने देशात तिसरा क्रमांक मिळवला. समुद्रकिनाऱ्यांची स्वच्छता, सागरी प्रदूषण रोखण्यासाठीचे प्रयत्न, कचरा व्यवस्थापन आणि पर्यावरण संवर्धनासाठी राबवलेल्या उपक्रमांची या पुरस्कारातून दखल घेण्यात आली.
पिंपरी-चिंचवड महानगरपालिकेला ‘स्टेट फर्स्ट स्वच्छ सिटी’ हा पुरस्कार मिळाला. त्यामुळे राज्यातील स्वच्छ शहरांच्या कामगिरीत पिंपरी-चिंचवडने प्रथम स्थान मिळवले आहे.
स्वच्छतेसाठी नागरिकांच्या सहभागावर राष्ट्रपतींचा भर
पुरस्कार वितरण सोहळ्यात राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी स्वच्छतेचा संबंध केवळ शहरांच्या देखणेपणाशी नसून सार्वजनिक आरोग्य, सामाजिक जाणीव आणि प्रशासनाच्या उत्तरदायित्वाशी असल्याचे अधोरेखित केले. ‘बढाएं हाथ, करें सफाई साथ’ या संकल्पनेतून नागरिकांनी स्वच्छता उपक्रमांमध्ये सक्रिय सहभाग घ्यावा, असे आवाहन त्यांनी केले.
केंद्रीय मंत्री मनोहर लाल यांनी स्वच्छ भारत अभियानांतर्गत शहरी स्वच्छतेत झालेल्या प्रगतीची आकडेवारी मांडली. २०१४ मध्ये शहरी कचऱ्यापैकी केवळ १६ टक्के कचऱ्यावर प्रक्रिया केली जात होती; हे प्रमाण आता ८० टक्क्यांपर्यंत पोहोचल्याचे त्यांनी सांगितले. देशातील ९६ टक्क्यांहून अधिक घरांमधून घरपोच कचरा संकलन होत असून, स्वच्छ सर्वेक्षणाची व्याप्ती ४ हजार ७५१ शहरांपर्यंत पोहोचल्याची माहितीही त्यांनी दिली.
राष्ट्रीय स्तरावरील या निकालांमुळे महाराष्ट्रातील विविध आकारांच्या शहरांनी स्वच्छता व्यवस्थापनात केलेले प्रयत्न अधोरेखित झाले आहेत. आता मिळालेला दर्जा कायम ठेवण्यासाठी कचरा प्रक्रिया, सार्वजनिक स्वच्छता आणि नागरिकांचा सहभाग सातत्याने टिकवणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
