महसूल गुप्तचर संचालनालयाची कारवाई; १३ हजार ई-सिगारेट्सचा साठा उघड, चालू आर्थिक वर्षात देशभरात १३५ कोटींचा मुद्देमाल जप्त
नवी मुंबई, दि. १० : जवाहरलाल नेहरू पोर्ट ट्रस्ट (जेएनपीटी) बंदरातून चुकीची माहिती देऊन आयात करण्याचा प्रयत्न केलेल्या ई-सिगारेट्सच्या मोठ्या साठ्याचा महसूल गुप्तचर संचालनालयाने पर्दाफाश केला आहे. ‘मॉप रॉड’ या वस्तूच्या नावाखाली आणलेल्या कंटेनरची तपासणी केली असता त्यामध्ये सुमारे १३ हजार ई-सिगारेट्स आढळल्या. जप्त केलेल्या मालाची किंमत ४ कोटी रुपयांपेक्षा अधिक असल्याची माहिती आहे.
महसूल गुप्तचर संचालनालयाच्या (डीआरआय) अधिकाऱ्यांना संशयास्पद आयातीबाबत गुप्त माहिती मिळाली होती. त्यानुसार संबंधित कंटेनरची तपासणी करण्यात आली. आयात कागदपत्रांमध्ये मालाचे वर्णन ‘मॉप रॉड’ असे करण्यात आले होते. मात्र, प्रत्यक्ष तपासणीत या घोषित वस्तूंच्या आड ई-सिगारेट्स लपवून आणल्याचे उघड झाले.
या कंटेनरमधून ‘युटो थॅनोस’ या ब्रँडच्या ६ हजार, तर ‘युटो लेन्स’ या ब्रँडच्या ७ हजार ई-सिगारेट्स मिळाल्या. अशा एकूण १३ हजार ई-सिगारेट्ससह अन्य संबंधित मालाची किंमत ४ कोटी रुपयांहून अधिक आहे. सीमाशुल्क कायद्यातील संबंधित तरतुदींनुसार हा मुद्देमाल जप्त करण्यात आला आहे.
भारतात ई-सिगारेट्सवर कायदेशीर बंदी
ई-सिगारेट्सच्या वापरामुळे सार्वजनिक आरोग्याला धोका निर्माण होऊ शकतो, या कारणास्तव केंद्र सरकारने २०१९ मध्ये यासंदर्भात स्वतंत्र कायदा लागू केला. ‘इलेक्ट्रॉनिक सिगारेट्स (प्रतिबंध, उत्पादन, निर्मिती, आयात, निर्यात, वाहतूक, विक्री, वितरण, साठवणूक आणि जाहिरात) कायदा, २०१९’ अंतर्गत देशात इलेक्ट्रॉनिक सिगारेट्स आणि इलेक्ट्रॉनिक निकोटिन वितरण प्रणालींवर बंदी आहे.
या कायद्यानुसार ई-सिगारेट्सचे उत्पादन, आयात, निर्यात, वाहतूक, विक्री, वितरण, साठवणूक तसेच जाहिरात करण्यास मनाई आहे. त्यामुळे अशा उत्पादनांची छुप्या मार्गाने आयात करण्याचे प्रयत्न रोखण्यासाठी सीमाशुल्क आणि महसूल गुप्तचर यंत्रणांकडून तपासणी केली जाते.
चालू आर्थिक वर्षात १३५ कोटींच्या ई-सिगारेट्स जप्त
डीआरआयने दिलेल्या माहितीनुसार, २०२६-२७ या आर्थिक वर्षात आतापर्यंत महाराष्ट्र, गुजरात, दिल्ली आणि पश्चिम बंगालमधील विविध बंदरे, विमानतळे आणि कंटेनर तळांवर कारवाया करण्यात आल्या आहेत. या कारवायांमध्ये सुमारे ३ लाख ५५ हजार ई-सिगारेट्स जप्त करण्यात आल्या असून, त्यांचे एकूण मूल्य १३५ कोटी रुपयांपेक्षा अधिक आहे.
जेएनपीटीमधील ताज्या कारवाईतून आयात मालाचे चुकीचे वर्णन करून प्रतिबंधित वस्तू देशात आणण्याचे प्रकार समोर आले आहेत. अशा व्यवहारांवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी बंदरांवरील मालतपासणी आणि गुप्त माहितीच्या आधारे होणाऱ्या कारवायांना महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
