“पदवीबरोबरच कौशल्यही महत्त्वाचे; उद्योजक होताना टाटांचा आदर्श ठेवा” – उपराष्ट्रपती सी. पी. राधाकृष्णन
मुंबई, दि. २१ : बदलत्या जागतिक स्पर्धेच्या युगात केवळ पदवी मिळवणे पुरेसे नसून त्या पदवीचे कौशल्यामध्ये रूपांतर होणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. तांत्रिक ज्ञानासोबत सॉफ्ट स्किल्स, नाविन्यता आणि सतत शिकत राहण्याची वृत्ती हीच यशाची गुरुकिल्ली आहे. उद्योजकतेच्या क्षेत्रात यश मिळवू इच्छिणाऱ्या तरुणांनी रतन टाटा यांचा आदर्श ठेवावा, असे प्रतिपादन उपराष्ट्रपती सी. पी. राधाकृष्णन यांनी केले.
रतन टाटा महाराष्ट्र राज्य कौशल्य विद्यापीठाचा पहिला दीक्षान्त सोहळा मुंबईतील लोकभवन येथील दरबार हॉलमध्ये पार पडला. या कार्यक्रमाला राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा, मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा अजित पवार, कौशल्य, रोजगार, उद्योजकता व नाविन्यता मंत्री मंगलप्रभात लोढा, कुलगुरू डॉ. अपूर्वा पालकर, मुख्य सचिव राजेश अग्रवाल यांच्यासह अनेक मान्यवर उपस्थित होते.
‘ग्लोबल स्किल हब’कडे वाटचाल
उपराष्ट्रपती राधाकृष्णन म्हणाले की, या विद्यापीठाच्या पहिल्या दीक्षान्त समारंभातील पदवीधर विद्यार्थी इतिहासाचा भाग बनले असून ते भारताला ‘ग्लोबल स्किल हब’ बनविण्याच्या प्रवासात महत्त्वाची भूमिका बजावतील. उद्योगांच्या गरजेनुसार अभ्यासक्रम अद्ययावत करणे आवश्यक असून कृत्रिम बुद्धिमत्ता, रोबोटिक्स, हरित ऊर्जा आणि डेटा विश्लेषण यांसारख्या विषयांचा समावेश करणे काळाची गरज आहे.
त्यांनी जपानच्या प्रगतीचा उल्लेख करत सांगितले की, नैसर्गिक साधनसंपत्ती कमी असूनही शिस्त, परिश्रम आणि कामाप्रती निष्ठा यांच्या बळावर जपानने प्रगती साधली. हीच वृत्ती भारतीय तरुणांनी अंगीकारावी.
रतन टाटा यांचा आदर्श
उद्योजकतेबाबत मार्गदर्शन करताना त्यांनी रतन टाटा यांच्या कार्याचा विशेष उल्लेख केला. नफा मिळवताना सामाजिक जबाबदारीची जाणीव ठेवणे किती महत्त्वाचे आहे, हे टाटा समूहाच्या कार्यातून स्पष्ट होते. प्रत्येक व्यक्तीची प्रगती ही देशाच्या प्रगतीशी निगडित असल्याचे त्यांनी अधोरेखित केले.
तसेच, प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखाली भारताने जगातील पाचव्या क्रमांकाची अर्थव्यवस्था म्हणून स्थान मिळवले असून आता तिसऱ्या क्रमांकाकडे वाटचाल सुरू असल्याचेही त्यांनी नमूद केले. तरुणांनी ‘स्किल इंडिया’ आणि ‘पीएम-दक्ष’ यांसारख्या उपक्रमांचा लाभ घ्यावा, असे आवाहन त्यांनी केले.
आयुष्यभर शिकत राहण्याची गरज
पदवी मिळाल्यानंतर शिक्षण संपत नाही, उलट ते आयुष्यभर चालणाऱ्या शिक्षण प्रवासाची सुरुवात असते. कॅम्पसच्या बाहेरचे स्पर्धात्मक जग अधिक आव्हानात्मक आहे, मात्र आत्मविश्वास आणि चिकाटीच्या जोरावर यश मिळवता येते, असा संदेश त्यांनी दिला.
“नाविन्यता आणि प्रयोगशीलतेवर भर” – राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा
राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा यांनी विद्यापीठांनी नाविन्यता आणि प्रयोगशीलता जोपासण्याची गरज अधोरेखित केली. कौशल्य, पुनर्कौशल्य आणि कौशल्य वृद्धी या तिन्ही घटकांवर भर देणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी सांगितले. शिक्षणामुळे केवळ ज्ञानच नव्हे तर चारित्र्य, जबाबदारी आणि शाश्वत विकासाची जाणीव निर्माण झाली पाहिजे, असेही ते म्हणाले.
जागतिक स्तरावरील भू-राजकीय घडामोडी आणि त्याचा रोजगारावर होणारा परिणाम लक्षात घेता विद्यार्थ्यांनी विविध आणि उपयुक्त कौशल्ये आत्मसात करणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
ऐतिहासिक परंपरेची आठवण
भारत पूर्वी जागतिक व्यापार आणि कौशल्य क्षेत्रात आघाडीवर होता. ही परंपरा पुन्हा प्रस्थापित करण्यासाठी कौशल्य विकास आणि पुनर्कौशल्यावर अधिक भर देणे आवश्यक आहे. एखादे विद्यापीठ उभारणे आणि ते टिकवणे यासाठी दूरदृष्टी आणि सामूहिक प्रयत्नांची गरज असते, असेही त्यांनी नमूद केले.
‘एआय लिव्हिंग लॅब’ उपक्रम
या कार्यक्रमात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी ‘एआय लिव्हिंग लॅब’ या उपक्रमाचा उल्लेख करत सांगितले की, या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष उद्योग क्षेत्रातील समस्या सोडविण्याचे प्रशिक्षण मिळेल. त्यामुळे विद्यार्थ्यांचे कौशल्य अधिक परिष्कृत होऊन ते रोजगारक्षम बनतील.
या दीक्षान्त सोहळ्याच्या माध्यमातून कौशल्याधारित शिक्षण, उद्योगसहभाग आणि आधुनिक तंत्रज्ञान यांचा संगम साधण्याच्या दिशेने राज्याने एक महत्त्वपूर्ण पाऊल टाकले असल्याचे मानले जात आहे.
