वाढीव मालवाहतूक आणि वंदे भारत एक्सप्रेससाठी पायाभूत सुविधा अधिक सक्षम होणार; १६४ ट्रॅक किलोमीटरवर अत्याधुनिक कर्षण व्यवस्था उभारली जाणार
परभणी, दि. २८ : दक्षिण मध्य रेल्वेच्या नांदेड विभागातील परभणी–मुदखेड दुहेरी रेल्वेमार्गाच्या क्षमतेत मोठी वाढ करण्याच्या दृष्टीने भारतीय रेल्वेने महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. या मार्गावरील विद्युत कर्षण व्यवस्थेचे आधुनिकीकरण करण्यासाठी सुमारे ₹१६३ कोटींच्या प्रकल्पाला मंजुरी देण्यात आली असून, यामुळे भविष्यात वाढणारी मालवाहतूक अधिक कार्यक्षमपणे हाताळणे तसेच वंदे भारतसारख्या वेगवान रेल्वेगाड्यांच्या संचालनासाठी आवश्यक तांत्रिक क्षमता निर्माण होणार आहे.
या प्रकल्पांतर्गत परभणी–मुदखेड विभागातील १६४ ट्रॅक किलोमीटर अंतरावरील विद्यमान १x२५ किलोव्होल्ट क्षमतेची विद्युत कर्षण व्यवस्था बदलून अत्याधुनिक २x२५ किलोव्होल्ट प्रणाली कार्यान्वित करण्यात येणार आहे. यासोबतच वाढत्या वीजेच्या गरजा लक्षात घेऊन नव्या वीजपुरवठा पायाभूत सुविधांची उभारणीही केली जाणार आहे. त्यामुळे रेल्वे संचालनासाठी अधिक स्थिर, सक्षम आणि विश्वासार्ह विद्युत व्यवस्था उपलब्ध होईल.
परभणी–मुदखेड विभाग हा भारतीय रेल्वेच्या अजमेर–इंदूर–खंडवा–अकोला–पूर्णा–मुदखेड–सिकंदराबाद–महबूबनगर–धोन या महत्त्वाच्या मार्गावरील मार्ग क्रमांक ९ (हायली युटिलाइज्ड नेटवर्क) चा भाग आहे. देशातील सर्वाधिक वर्दळीच्या रेल्वे मार्गांपैकी हा एक मार्ग मानला जात असल्याने येथे वाढत्या वाहतुकीचा ताण लक्षात घेऊन पायाभूत सुविधांचे सक्षमीकरण आवश्यक मानले जात होते.
नव्या कर्षण व्यवस्थेमुळे अधिक क्षमतेने मालगाड्यांचे संचालन करणे शक्य होणार असून, भविष्यात उच्चगती आणि आधुनिक प्रवासी रेल्वेगाड्यांच्या धावण्यासाठीही हा मार्ग अधिक सक्षम बनेल. विशेषतः वंदे भारत एक्सप्रेसच्या संचालनासाठी आवश्यक असलेली विद्युत क्षमता आणि विश्वासार्हता या प्रकल्पामुळे उपलब्ध होणार आहे.
रेल्वे प्रशासनाच्या दीर्घकालीन नियोजनाचा हा महत्त्वाचा भाग मानला जात असून, सन २०२९–३० पर्यंत ३,००० दशलक्ष टन मालवाहतूक करण्याच्या भारतीय रेल्वेच्या उद्दिष्टपूर्तीतही या प्रकल्पाचे महत्त्वपूर्ण योगदान अपेक्षित आहे. वाढत्या औद्योगिक आणि व्यापारी गरजांच्या पार्श्वभूमीवर मालवाहतुकीची क्षमता वाढविणे हे रेल्वेच्या प्राधान्यक्रमातील उद्दिष्टांपैकी एक मानले जात आहे.
या प्रकल्पामुळे रेल्वेच्या कार्यक्षमतेत वाढ होण्याबरोबरच ऊर्जा व्यवस्थापन अधिक परिणामकारक होईल, तसेच भविष्यातील वाहतूक गरजा लक्षात घेऊन उच्च क्षमतेची पायाभूत सुविधा उपलब्ध होईल. देशातील अत्यंत वर्दळीच्या रेल्वे मार्गांचे टप्प्याटप्प्याने आधुनिकीकरण करण्याच्या भारतीय रेल्वेच्या धोरणाला या निर्णयामुळे आणखी बळ मिळणार आहे.
परभणी–मुदखेड विभागातील विद्युत कर्षण व्यवस्थेच्या उन्नतीकरणामुळे मराठवाडा आणि दक्षिण भारताला जोडणाऱ्या या महत्त्वाच्या रेल्वे मार्गाची वहनक्षमता वाढण्यास मदत होणार असून, प्रवासी आणि मालवाहतूक या दोन्ही क्षेत्रांना त्याचा दीर्घकालीन लाभ मिळण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
