कापूस, सोयाबीन आणि तुरीच्या पिकांची पाहणी; चारा, पाणीटंचाई आणि शेतकरी कुटुंबांच्या अडचणींचाही घेतला आढावा
यवतमाळ, दि. ११ : यवतमाळ जिल्ह्यात पावसाच्या खंडामुळे खरीप पिकांचे नुकसान झाल्याच्या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारच्या आंतरमंत्रालयीन पथकाने शेतांमध्ये जाऊन परिस्थितीचा आढावा घेतला. कापूस, सोयाबीन आणि तूर या पिकांची सद्यस्थिती तपासण्यासोबतच पथकाने शेतकऱ्यांच्या अडचणी समजून घेतल्या. पशुधनासाठी चारा, घटलेला पाणीसाठा आणि सिंचनाची स्थिती यांचीही पाहणी करण्यात आली. या दौऱ्यात संकलित केलेल्या माहितीच्या आधारे तयार होणारा अहवाल केंद्र सरकारकडे सादर केला जाणार असून, त्यानंतर दुष्काळग्रस्तांना मदतीसंदर्भातील पुढील निर्णयाची प्रक्रिया होईल.
२६५ तालुक्यांमध्ये दुष्काळाचा ट्रिगर-१ लागू
यंदाच्या खरीप हंगामात पावसाने दीर्घकाळ दडी मारल्याने राज्यातील अनेक भागांमध्ये पिकांच्या वाढीवर परिणाम झाला आहे. या परिस्थितीत राज्य सरकारने २६५ तालुक्यांमध्ये दुष्काळाचा ट्रिगर-१ लागू केला आहे. बाधित शेतकऱ्यांना केंद्राकडूनही आर्थिक मदत मिळावी, यासाठी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांच्याकडे मागणी केली होती. त्यानंतर नुकसानीची प्रत्यक्ष स्थिती तपासण्यासाठी केंद्रीय पथक यवतमाळ जिल्ह्यात दाखल झाले.
केंद्रीय जलसंपदा विभागाच्या संनियंत्रण संचालनालयाचे संचालक अर्जेश कुमार मधोक यांच्या नेतृत्वाखालील या पथकात वित्त मंत्रालयाच्या व्यय विभागाचे सहसंचालक महेश कुमार, कृषी व शेतकरी कल्याण विभागाच्या अवर सचिव सीमा राणी आणि ग्रामीण विकास विभागाचे अवर सचिव संजय मीना यांचा समावेश होता.
सहा गावांमध्ये पिकांचे नुकसान तपासले
पथकाने यवतमाळ तालुक्यातील मडकोना आणि लासिना, तसेच नेर तालुक्यातील लोणी, मांडवगड, वटफळी आणि दोडकी या गावांतील शेतांना भेट दिली. शेतातील कापूस, सोयाबीन आणि तुरीच्या पिकांची पाहणी करून पावसातील खंडाचा पिकांवर झालेला परिणाम जाणून घेतला.
यावेळी शेतकऱ्यांशी प्रत्यक्ष चर्चा करून त्यांच्यासमोरील अडचणी, नुकसानीचे स्वरूप आणि अपेक्षित मदतीविषयी माहिती घेण्यात आली. दुष्काळी परिस्थितीचा सामना करणाऱ्या शेतकऱ्यांना केंद्राकडून मदत मिळण्याच्या दृष्टीने सकारात्मक भूमिका असल्याचे पथकाच्या दौऱ्यातून स्पष्ट करण्यात आले.
गोशाळेतील चारा आणि पशुधनाच्या स्थितीची माहिती
शेतीबरोबरच पशुधनावरही दुष्काळाचे संभाव्य परिणाम लक्षात घेऊन पथकाने यवतमाळ शहरातील श्री गौरक्षण संस्थेच्या गोशाळेला भेट दिली. तेथे असलेल्या गायींची संख्या, उपलब्ध चारा आणि पशुधनासाठी राज्य शासनाकडून राबविल्या जाणाऱ्या उपाययोजनांची माहिती घेण्यात आली. पथकातील सदस्यांनी गायींना पशुखाद्यही भरवले.
घटलेल्या पाणीसाठ्याचा आढावा
यवतमाळ तालुक्यातील किटा कापरा येथील लघुसिंचन प्रकल्पाला भेट देऊन पथकाने तेथील पाणीपातळीची पाहणी केली. उपलब्ध पाणीसाठा, पाण्याचे स्रोत आणि भूजलाची स्थिती याबाबत माहिती संकलित करण्यात आली. सिंचन प्रकल्प तसेच विहिरींमधील पाणीपातळी वाढवण्यासाठी कोणत्या उपाययोजना केल्या जात आहेत, याचाही आढावा घेण्यात आला.
आत्महत्याग्रस्त शेतकऱ्याच्या कुटुंबाची भेट
दौऱ्यादरम्यान पथकाने आत्महत्याग्रस्त शेतकऱ्याच्या कुटुंबीयांशी संवाद साधला. शेतीतील संकटांमुळे निर्माण झालेल्या आर्थिक अडचणी आणि कुटुंबाला भेडसावणाऱ्या समस्यांची माहिती घेण्यात आली. त्यामुळे पिकांच्या नुकसानीबरोबरच शेतकरी कुटुंबांवरील सामाजिक आणि आर्थिक परिणाम समजून घेण्याचाही प्रयत्न झाला.
केंद्रीय पथकाने जिल्ह्यातील पीकनुकसान, पशुधनासाठी चाऱ्याची उपलब्धता, सिंचन व्यवस्था आणि भूजलाची स्थिती यासंबंधीची माहिती संकलित केली आहे. या निरीक्षणांवर आधारित अहवाल केंद्र सरकारला सादर केला जाणार आहे. त्यातील निष्कर्षांच्या आधारे दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांना केंद्राकडून मदत देण्याबाबत पुढील कार्यवाही होणार आहे.
या दौऱ्यात जिल्हाधिकारी विकास मीना, जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी मनोजकुमार ढगे, यवतमाळ पाटबंधारे मंडळाचे अधीक्षक अभियंता योगेश सोनवणे, उपविभागीय अधिकारी गोपाळ देशपांडे, यवतमाळ सिंचन मंडळाचे अधीक्षक अभियंता विजय सूर्यवंशी यांच्यासह भूजल सर्वेक्षण व विकास यंत्रणा, जलसंधारण, ग्रामीण पाणीपुरवठा, पशुसंवर्धन आणि महसूल विभागांतील अधिकारी उपस्थित होते. केंद्रीय पथकाच्या पाहणीनंतर आता जिल्ह्यातील दुष्काळी परिस्थितीचा अहवाल आणि त्याआधारे होणारी पुढील कार्यवाही याकडे बाधित शेतकऱ्यांचे लक्ष लागले आहे.
