२९ वे हवाई दलप्रमुख म्हणून सूत्रे स्वीकारली
नवी दिल्ली, दि. १ : भारतीय हवाई दलाच्या नेतृत्वात बदल झाला असून एअर चीफ मार्शल आशुतोष दीक्षित यांनी काल दि. ३१ ऑक्टोबर २०२६ रोजी हवाई दलप्रमुखपदाची जबाबदारी स्वीकारली. भारतीय हवाई दलाचे २९ वे प्रमुख म्हणून त्यांनी सूत्रे हाती घेतली. यापूर्वी हे पद सांभाळणारे एअर चीफ मार्शल ए. पी. सिंग ४२ वर्षांच्या प्रदीर्घ सेवेनंतर निवृत्त झाले.
राष्ट्रीय संरक्षण प्रबोधिनीचे माजी विद्यार्थी असलेले दीक्षित ६ डिसेंबर १९८६ रोजी भारतीय हवाई दलाच्या लढाऊ विमान शाखेत दाखल झाले. चार दशकांच्या कारकिर्दीत त्यांनी वैमानिक, प्रशिक्षक, चाचणी वैमानिक आणि वरिष्ठ लष्करी अधिकारी अशा विविध जबाबदाऱ्या पार पाडल्या आहेत.
३,३०० तासांहून अधिक उड्डाणाचा अनुभव
एअर चीफ मार्शल दीक्षित हे कुशल लढाऊ वैमानिक असून त्यांच्याकडे पात्र उड्डाण प्रशिक्षक आणि प्रायोगिक चाचणी वैमानिक म्हणूनही अनुभव आहे. विविध प्रकारच्या विमानांमधून त्यांनी आतापर्यंत ३ हजार ३०० तासांपेक्षा अधिक उड्डाण केले आहे. मिराज-२०००, मिग मालिकेतील विविध विमाने, जग्वार तसेच वाहतूक विमानांचा त्यांच्या उड्डाण अनुभवात समावेश आहे.
हवाई दलाच्या परिचालनविषयक कामकाजाबरोबरच विमानांची चाचणी, संरक्षण क्षमता वाढविणे आणि संयुक्त लष्करी नियोजन अशा क्षेत्रांतही त्यांनी काम केले आहे.
हवाई दलाच्या आधुनिकीकरणातील महत्त्वाची भूमिका
भारतीय हवाई दलातील जुन्या विमानांच्या क्षमता वाढविण्याच्या आणि नव्या विमानांना सेवेत दाखल करण्याच्या प्रक्रियेत दीक्षित यांचा सहभाग राहिला आहे. जग्वार आणि मिग-२७ विमानांच्या सुधारणांशी संबंधित प्रकल्पांना अंतिम स्वरूप देण्यात त्यांनी महत्त्वाची जबाबदारी निभावली. स्वदेशी हलक्या लढाऊ विमान ‘एलसीए तेजस’च्या प्रारंभिक तसेच अंतिम कार्यान्वयन मंजुरीच्या प्रक्रियेतही त्यांचे योगदान होते.
त्यांच्या परिचालन जबाबदाऱ्यांमध्ये मिराज-२००० स्क्वाड्रनचे नेतृत्व, पश्चिम क्षेत्रातील अग्रिम तळावरील सहाय्यक युनिटची कमान आणि बिदर हवाई तळाचे नेतृत्व यांचा समावेश आहे. बिदर हे भारतीय हवाई दलातील महत्त्वाचे लढाऊ वैमानिक प्रशिक्षण केंद्र आहे.
दक्षिण, दक्षिण-पश्चिम आणि मध्य हवाई कमांडमध्ये काम
दीक्षित यांनी दक्षिण हवाई कमांडमध्ये हवाई संरक्षण कमांडर म्हणून जबाबदारी सांभाळली. त्यानंतर दक्षिण-पश्चिम हवाई कमांडमध्ये वरिष्ठ हवाई दल अधिकारी म्हणून काम पाहिले. हवाई दलाचे उपप्रमुख असताना क्षमता विकास आणि संरक्षण सामग्री खरेदीशी संबंधित महत्त्वाच्या उपक्रमांचे नेतृत्वही त्यांनी केले.
पुढे त्यांनी मध्य हवाई कमांडचे हवाई अधिकारी कमांडिंग-इन-चीफ म्हणून नेतृत्व केले. ‘ऑपरेशन सिंदूर’दरम्यान चीफ्स ऑफ स्टाफ कमिटीच्या अध्यक्षांचे एकात्मिक संरक्षण कर्मचारी प्रमुख म्हणूनही त्यांनी काम पाहिले. हवाई दलप्रमुखपद स्वीकारण्यापूर्वी ते उपप्रमुख या पदावर कार्यरत होते.
राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय संरक्षण संस्थांमधील शिक्षण
एअर चीफ मार्शल आशुतोष दीक्षित यांनी बांगलादेशमधील डिफेन्स सर्व्हिसेस कमांड अँड स्टाफ कॉलेज तसेच नवी दिल्लीतील राष्ट्रीय संरक्षण महाविद्यालयातून शिक्षण घेतले आहे. लष्करी प्रशिक्षण आणि वरिष्ठ नेतृत्वाच्या विविध जबाबदाऱ्यांचा अनुभव त्यांच्या कारकिर्दीत राहिला आहे.
देशसेवेतील योगदानाबद्दल त्यांना वायू सेना पदक, विशिष्ट सेवा पदक, अति विशिष्ट सेवा पदक आणि परम विशिष्ट सेवा पदक प्रदान करण्यात आले आहे.
चार दशकांहून अधिक काळाचा परिचालन अनुभव, लढाऊ विमानांचे वैमानिक म्हणून मिळवलेले कौशल्य आणि हवाई दलाच्या आधुनिकीकरणातील सहभाग या पार्श्वभूमीवर आता भारतीय हवाई दलाच्या सर्वोच्च नेतृत्वाची जबाबदारी दीक्षित यांच्याकडे आली आहे.
