रात्री आणि पहाटे गोगलगायींची पाहणी करण्याचा सल्ला; गुळाचे द्रावण, मीठ, चुना आणि गोणपाटाचा वापर करून नियंत्रण शक्य
सातारा, दि. २५ : पिकांच्या वाढीच्या काळात गोगलगायींचा प्रादुर्भाव झाल्यास कोवळी पाने, रोपे आणि भाजीपाला पिकांचे नुकसान होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे प्रादुर्भाव दिसून आल्यानंतर केवळ एका उपायावर अवलंबून न राहता गोगलगायी आणि त्यांची अंडी नष्ट करणे, त्यांना एका ठिकाणी आकर्षित करून गोळा करणे तसेच आवश्यकतेनुसार शिफारस केलेल्या उपायांचा वापर करणे, अशी एकात्मिक पद्धत अवलंबण्याचे आवाहन कृषी विभागाने केले आहे.
गोगलगायींची हालचाल प्रामुख्याने रात्री तसेच सूर्योदयापूर्वी वाढते. त्यामुळे या वेळेत शेताची पाहणी करून आढळणाऱ्या गोगलगायी आणि त्यांची अंडी गोळा करण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे. गोळा केलेल्या गोगलगायी मिठाच्या किंवा साबणाच्या द्रावणात बुडवून नष्ट करता येतात.
गोगलगायी एकत्र करण्यासाठी शेतकऱ्यांना बांधावर विशिष्ट प्रकारचे सापळे तयार करण्याचीही सूचना करण्यात आली आहे. शेतापासून साधारण ७ ते ८ मीटर अंतरावर गवत किंवा भाजीपाल्याच्या अवशेषांचे ढीग करावेत. या ढिगांवर गुळाचे पाणी फवारल्यास गोगलगायी त्याकडे आकर्षित होतात. सकाळी अशा ढिगांची तपासणी करून त्याखाली आढळणाऱ्या गोगलगायी आणि अंडी गोळा करून नष्ट करता येतात.
चुन्याचा थर आणि गोणपाटाचाही उपयोग
पाऊस नसलेल्या परिस्थितीत शेताच्या बांधापासून सुमारे ५ सेंटीमीटर अंतरावर चुन्याच्या भुकटीचा थर देता येतो. बांधावरील गोगलगायी शेतात प्रवेश करण्यापूर्वी चुन्याच्या संपर्कात आल्याने त्यांचे नियंत्रण करण्यास मदत होऊ शकते.
निरुपयोगी गोणपाटाचाही गोगलगायी पकडण्यासाठी वापर करता येतो. त्यासाठी गोणपाट २.५ टक्के गुळाच्या द्रावणात किंवा १५ टक्के मिठाच्या द्रावणात भिजवून घ्यावा. प्रादुर्भाव झालेल्या शेतात प्रति एकर १० गोणपाट अंथरून ठेवल्यास गोगलगायी त्याकडे आकर्षित होतात. त्यानंतर गोणपाटाखाली जमा झालेल्या गोगलगायी गोळा करून नष्ट करता येतात.
भाजीपाला पिकांमध्ये गोगलगायींचा प्रादुर्भाव आढळल्यास मेटाल्डिहाइड २.५ टक्के प्रति एकर २ किलो या प्रमाणात धुरळणी करण्याची सूचना कृषी विभागाने केली आहे.
गोगलगायींच्या नियंत्रणासाठी यांत्रिक, जैविक आणि रासायनिक अशा विविध पद्धतींचा एकत्रित वापर करणे ही एकात्मिक व्यवस्थापनाची प्रमुख बाब आहे. भारतीय कृषी संशोधन परिषदेनेही २०२६ मध्ये गोगलगायींच्या नियंत्रणासाठी हाताने संकलन, अंडी नष्ट करणे, आकर्षक आमिषांचा वापर आणि आवश्यकतेनुसार शिफारस केलेल्या रसायनांचा वापर अशा विविध उपायांवर भर दिला आहे. रसायनांचा वापर करताना नोंदणीकृत उत्पादनांचा वापर आणि सुरक्षिततेच्या सूचनांचे पालन करण्यावरही संस्थेने भर दिला आहे.
गोगलगायींचा प्रादुर्भाव सुरुवातीच्या टप्प्यातच ओळखून नियमित पाहणी आणि विविध नियंत्रण पद्धतींचा समन्वय साधल्यास पिकांचे नुकसान कमी करण्यास मदत होऊ शकते. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी रात्री व पहाटेच्या वेळेत शेताची पाहणी करून प्रादुर्भावाची चिन्हे आढळल्यास तातडीने नियंत्रणाच्या उपाययोजना करण्याचे आवाहन कृषी विभागाने केले आहे.
