“गडचिरोलीच्या अर्थव्यवस्थेला बळ देण्यासाठी कौशल्याला रोजगाराची जोड द्या” – आशिष जयस्वाल
गडचिरोली, दि. १७ सप्टेंबर : जिल्ह्याच्या आर्थिक प्रगतीचा वेग वाढवायचा असेल तर उपलब्ध मनुष्यबळाचा अधिक परिणामकारक वापर आणि स्थानिक पातळीवर उत्पन्नाच्या संधी निर्माण करणे गरजेचे आहे, अशी भूमिका सहपालकमंत्री ॲड. आशिष जयस्वाल यांनी मांडली. पारंपरिक कौशल्य असलेल्या कारागिरांना आधुनिक साधने, प्रशिक्षण आणि अर्थसहाय्य मिळाल्यास त्यांचे काम केवळ उपजीविकेपुरते न राहता व्यवसायाच्या रूपात विस्तारू शकते, असे त्यांनी सांगितले.
प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी यांच्या वाढदिवसानिमित्त गडचिरोली येथील नियोजन भवनात आयोजित ‘पीएम विश्वकर्मा योजना लाभार्थी मेळाव्या’त जयस्वाल दूरदृश्य प्रणालीद्वारे मार्गदर्शन करत होते. यावेळी जिल्हाधिकारी अविश्यांत पंडा यांच्या हस्ते लाभार्थ्यांना प्रातिनिधिक स्वरूपात टूल किट आणि कर्ज मंजुरी पत्रांचे वितरण करण्यात आले. या कार्यक्रमातील प्रमुख भूमिका आणि आकडेवारी अधिकृत वृत्तांतातही नमूद करण्यात आली आहे.
असंघटित कामगारांना योजनांशी जोडण्यावर भर
गडचिरोलीतील पारंपरिक कारागीर, शिल्पकार आणि असंघटित क्षेत्रातील कामगारांना विकासाच्या मुख्य प्रवाहात आणण्यासाठी त्यांच्या कौशल्याची अधिकृत नोंद, प्रशिक्षण आणि आर्थिक मदत या बाबींवर भर देणे आवश्यक असल्याचे जयस्वाल यांनी सांगितले.
‘पीएम विश्वकर्मा’, ‘पीएम स्वनिधी’ आणि ‘ई-श्रम पोर्टल’ यांसारख्या उपक्रमांमुळे असंघटित क्षेत्रातील विविध घटकांची नोंदणी होऊन त्यांना सरकारी योजना आणि सामाजिक सुरक्षेच्या सुविधांशी जोडण्याचा मार्ग उपलब्ध झाला आहे, असे त्यांनी नमूद केले.
महाराष्ट्रात ई-श्रम पोर्टलवर ९७ लाख नोंदणी झाल्याची माहितीही त्यांनी दिली. पथविक्रेत्यांसाठी ‘पीएम स्वनिधी’च्या माध्यमातून अर्थसहाय्याची संधी उपलब्ध असल्याचे त्यांनी सांगितले.
नोकरीपुरते मर्यादित न राहता स्वयंरोजगाराला चालना
मोठ्या लोकसंख्येच्या देशात प्रत्येक व्यक्तीला सरकारी किंवा खासगी नोकरी देणे शक्य नसल्याने कौशल्याधारित व्यवसाय आणि स्वयंरोजगाराच्या संधी वाढविणे हा रोजगारनिर्मितीचा महत्त्वाचा मार्ग ठरू शकतो, असे जयस्वाल यांनी स्पष्ट केले.
मनुष्यबळाला योग्य प्रशिक्षण आणि उत्पादनक्षम कामाशी जोडल्यास त्यातून कुटुंबाच्या उत्पन्नात वाढ होण्याबरोबरच स्थानिक अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळू शकते. लहान स्वरूपाचे उत्पादक काम असो किंवा मोठ्या प्रमाणातील व्यवसाय, प्रत्येक आर्थिक उपक्रमाचे महत्त्व असल्याचे त्यांनी सांगितले.
शेतकरी, शेतमजूर, महिला आणि असंघटित क्षेत्रातील कामगारांना विविध योजनांच्या माध्यमातून आधार देताना केंद्र आणि राज्य शासनाच्या योजनांमध्ये समन्वय असणे आवश्यक असल्याचेही त्यांनी नमूद केले. कामगार क्षेत्रातील नव्या संहितांमुळे होत असलेल्या बदलांचाही त्यांनी उल्लेख केला.
कारागिरांना आधुनिक साधनांसह बाजारपेठेची जोड
पारंपरिक व्यवसाय करणाऱ्यांना केवळ साधने किंवा कर्ज देऊन योजना पूर्ण होत नाही. त्यांच्या कौशल्यात सुधारणा, प्रशिक्षण, आधुनिक उपकरणांचा वापर आणि व्यवसाय वाढविण्यासाठी आवश्यक आर्थिक मदत या सर्व बाबी एकत्रितपणे उपलब्ध होणे गरजेचे असल्याचे जयस्वाल यांनी सांगितले.
‘पीएम विश्वकर्मा’च्या लाभार्थ्यांनी योजनेतून मिळणाऱ्या सुविधांचा वापर करून पारंपरिक कौशल्याला आधुनिक तंत्रज्ञान आणि व्यवसाय पद्धतींची जोड द्यावी, असे आवाहन त्यांनी केले. व्यवसाय करताना येणाऱ्या अडचणी तसेच योजनेत आवश्यक वाटणाऱ्या सुधारणा प्रशासनापर्यंत पोहोचविण्याचे आवाहनही त्यांनी केले.
लाभार्थ्यांकडून मिळणाऱ्या सूचनांच्या आधारे योजनांमध्ये आवश्यक बदल किंवा राज्याच्या पातळीवर पूरक उपक्रमांचा विचार करता येईल, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
दरडोई उत्पन्न वाढीसाठी प्रत्येक घटकाचा सहभाग
गडचिरोलीच्या आर्थिक विकासाचा थेट संबंध जिल्ह्यातील नागरिकांच्या उत्पन्नाशी असल्याचे सांगत जयस्वाल यांनी युवक, शेतकरी, कारागीर, कामगार आणि उद्योजकांच्या सहभागावर भर दिला.
कुटुंबांचे उत्पन्न वाढले की त्याचा परिणाम जिल्ह्याच्या दरडोई उत्पन्नावर होतो. त्यामुळे स्थानिक पातळीवर रोजगार आणि स्वयंरोजगार वाढविणे, पारंपरिक व्यवसायांना आधुनिक स्वरूप देणे आणि उपलब्ध मनुष्यबळाचा अधिक उत्पादक वापर करणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी सांगितले.
सामाजिक प्रश्नांकडे पाहताना केवळ राजकीय दृष्टिकोनातून चर्चा करण्याऐवजी त्यावर व्यवहार्य उपाय शोधण्याची गरज असल्याचेही जयस्वाल यांनी नमूद केले. नागरिकांच्या अडचणी आणि अपेक्षा प्रशासनापर्यंत पोहोचल्यास बदलत्या परिस्थितीनुसार योजनांमध्ये आवश्यक सुधारणा करण्यास मदत होऊ शकते, असे त्यांनी सांगितले.
कार्यक्रमाला जिल्हा ग्रामोद्योग अधिकारी भास्कर मेश्राम, जिल्हा अग्रणी बँकेचे प्रबंधक प्रशांत धोंगळे, संबंधित विभागांचे अधिकारी, ‘पीएम विश्वकर्मा’ योजनेचे लाभार्थी आणि पारंपरिक कारागीर उपस्थित होते. जिल्हाधिकारी अविश्यांत पंडा यांच्या हस्ते लाभार्थ्यांना टूल किट व कर्ज मंजुरी पत्रांचे वितरण करण्यात आले.
गडचिरोलीसारख्या जिल्ह्यात स्थानिक कौशल्य, उपलब्ध साधनसंपत्ती आणि मनुष्यबळ यांना बाजारपेठ व अर्थसहाय्याची जोड मिळाल्यास स्वयंरोजगाराच्या नव्या संधी निर्माण होऊ शकतात. त्यामुळे ‘पीएम विश्वकर्मा’सारख्या योजनांचा लाभ प्रत्यक्ष व्यवसायवृद्धीत आणि उत्पन्नवाढीत कितपत रूपांतरित होतो, हे या उपक्रमाच्या यशाचे महत्त्वाचे मापदंड ठरणार आहे.
