युएईत अटक झाल्यानंतर प्रत्यार्पण; पुणे-दिल्लीतील मेफेड्रोन तस्करी प्रकरणांमध्ये प्रमुख भूमिका असल्याचा आरोप
नवी दिल्ली/पुणे, दि. १४ : परदेशातून भारतातील अमली पदार्थ तस्करीचे जाळे चालवणाऱ्या फरार आरोपींविरोधातील कारवाईला मोठे यश मिळाले आहे. अमली पदार्थ नियंत्रण संस्थेने (एनसीबी) दिल्लीतील सरोजिनी नगर परिसरातील पिल्लंजी येथील रहिवासी आणि फरार आरोपी वीरेंद्र सिंग बसोया ऊर्फ वीरू ऊर्फ बसोया याला युएईमधून भारतात आणले आहे. नवी दिल्लीतील इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर आगमन होताच एनसीबीच्या पथकाने त्याला ताब्यात घेतले.
एनसीबीच्या मागणीनंतर इंटरपोलने बसोयाविरोधात ‘रेड नोटीस’ जारी केली होती. त्यानंतर जून २०२६ मध्ये संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये त्याला अटक करण्यात आली. बसोयाला भारतात आणण्यासाठी भारतीय यंत्रणांनी युएईच्या संबंधित अधिकाऱ्यांशी सातत्याने समन्वय साधला.
बसोया हा आंतरराष्ट्रीय अमली पदार्थ तस्करीच्या जाळ्यातील महत्त्वाचा दुवा असल्याचा तपास यंत्रणांचा दावा आहे. भारतात अमली पदार्थांचे उत्पादन, त्यांची देशांतर्गत वाहतूक आणि परदेशातील वितरण यांच्यात समन्वय साधण्यात त्याची भूमिका असल्याचे तपासात समोर आल्याचे एनसीबीने म्हटले आहे.
पुण्यातील मेफेड्रोन जप्तीपासून तपासाला सुरुवात
या प्रकरणाची सुरुवात फेब्रुवारी २०२४ मध्ये पुण्यातील ५०० ग्रॅम मेफेड्रोन जप्तीपासून झाली. पुणे शहर पोलिसांनी केलेल्या या कारवाईनंतर तपासाचा विस्तार करत अमली पदार्थांच्या संपूर्ण पुरवठा साखळीचा शोध घेण्यात आला.
तपासाच्या पुढील टप्प्यांत पुण्यातून अंदाजे ८६७ किलो आणि दिल्लीतून सुमारे ९७० किलो मेफेड्रोन जप्त करण्यात आले. अशा प्रकारे एकूण जवळपास १ हजार ८३७ किलो मेफेड्रोन जप्त झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. या प्रकरणाचा पुढील तपास एनसीबीच्या मुंबई विभागीय पथकाकडे सोपवण्यात आला.
तपासादरम्यान बसोया हा परदेशातून या तस्करीच्या कारवायांचे कथित समन्वयन करणारा प्रमुख हस्तक असल्याचे तपास यंत्रणांच्या निदर्शनास आले. भारतातून इतर देशांमध्ये मेफेड्रोन पाठवण्याच्या प्रक्रियेत त्याने मदत केल्याचा आरोप आहे.
दिल्लीत जप्त करण्यात आलेला सुमारे ९७० किलो मेफेड्रोनचा साठा त्याच्याशी संबंधित कुरिअरच्या माध्यमातून परदेशात पाठवण्याची तयारी करण्यात आली होती, असा तपास यंत्रणांचा दावा आहे. त्यामुळे देशातील अमली पदार्थांचे उत्पादन व तस्करीचे जाळे आणि परदेशातील वितरण व्यवस्था यांना जोडणारा महत्त्वाचा दुवा म्हणून बसोयाची भूमिका तपासात समोर आली.
कोकेन तस्करीच्या स्वतंत्र प्रकरणातही नाव
बसोयाचे नाव दिल्ली पोलिसांच्या विशेष पथकाने केलेल्या स्वतंत्र अमली पदार्थ तस्करीच्या तपासातही समोर आले आहे. ऑक्टोबर २०२४ मध्ये दिल्ली पोलिसांच्या विशेष पथकाने मोठ्या आंतरराष्ट्रीय अमली पदार्थ तस्करीच्या जाळ्यावर कारवाई केली होती.
या मोहिमेत दिल्ली, हापूर आणि गाझियाबाद येथील गोदामे व अन्य ठिकाणांसह गुजरातमधील अंकलेश्वर येथील एका कारखान्यातून मोठ्या प्रमाणात अमली पदार्थ जप्त करण्यात आले. विविध कारवायांमध्ये १ हजार ३०० किलोपेक्षा अधिक कोकेन, मेफेड्रोन आणि हायड्रोपोनिक गांजा जप्त करण्यात आल्याचे नमूद आहे.
या प्रकरणाच्या तपासात कोकेन आणि इतर अमली पदार्थांची खरेदी, वाहतूक, साठवणूक तसेच वितरण यांचे कथित नियोजन करण्यात बसोयाची भूमिका असल्याचा आरोप तपास यंत्रणांनी केला आहे.
‘ऑपरेशन ग्लोबल-हंट’ अंतर्गत कारवाई
बसोयाला भारतात आणण्याची कारवाई एनसीबीच्या ‘ऑपरेशन ग्लोबल-हंट’ या व्यापक मोहिमेचा भाग आहे. परदेशात आश्रय घेऊन भारतातील अमली पदार्थांचे जाळे चालवणाऱ्या प्रमुख तस्करांचा शोध घेणे, त्यांची ठिकाणे निश्चित करणे आणि त्यांना कायद्याच्या कक्षेत आणणे, हा या मोहिमेचा प्रमुख उद्देश आहे.
या मोहिमेत इंटरपोलच्या ‘रेड नोटीस’सह विविध आंतरराष्ट्रीय सहकार्य यंत्रणांचा वापर केला जात आहे. भारतीय तपास यंत्रणा आणि परदेशातील कायदा अंमलबजावणी संस्थांमधील समन्वयाच्या माध्यमातून फरार आरोपींचा माग काढला जात आहे. या मोहिमेअंतर्गत तुर्कीमधून मोहम्मद सलीम डोला आणि मलेशियातून नवीन चिचकर यांच्यासारख्या फरार अमली पदार्थ तस्करांना भारतात आणण्यात यश आले आहे. एनसीबीने एप्रिल २०२६ मध्ये मोहम्मद सलीम डोला याला तुर्कीमधून भारतात आणल्याची अधिकृत माहिती दिली होती.
अमली पदार्थ नियंत्रणासाठी नव्या आराखड्याची अंमलबजावणी
केंद्रीय गृहमंत्रालयाच्या नेतृत्वाखाली अमली पदार्थ नियंत्रणासाठी २०२६ ते २०२९ या कालावधीचा दृष्टीकोन दस्तऐवज तयार करण्यात आला आहे. या आराखड्यात अमली पदार्थांच्या तस्करीविरोधातील कारवाई अधिक प्रभावी करण्यासह देशाबाहेर कार्यरत असलेल्या प्रमुख तस्करांचा शोध घेऊन त्यांना भारतात परत आणण्यावर भर देण्यात आला आहे. एनसीबीच्या अधिकृत नोंदीनुसार, हा दृष्टीकोन दस्तऐवज २६ जून २०२६ रोजी झालेल्या अमली पदार्थ समन्वय केंद्राच्या बैठकीत सादर करण्यात आला.
या व्यापक प्रयत्नांमध्ये देशातील विविध तपास यंत्रणा तसेच आंतरराष्ट्रीय भागीदार संस्थांशी समन्वय साधला जात आहे. फरार आरोपी परदेशात असला तरी त्याच्याविरोधातील भारतीय तपास आणि कायदेशीर प्रक्रिया सुरू ठेवण्यावर यंत्रणांचा भर आहे.
बसोयाच्या भारतातील आगमनामुळे पुणे आणि दिल्लीतील अमली पदार्थ तस्करीच्या प्रकरणांच्या तपासाला पुढील दिशा मिळण्याची शक्यता आहे. त्याच्याकडून होणाऱ्या चौकशीत या आंतरराष्ट्रीय तस्करीच्या जाळ्याशी संबंधित आणखी व्यक्ती, आर्थिक व्यवहार आणि परदेशातील संपर्कांची माहिती समोर येते का, याकडे तपास यंत्रणांचे लक्ष असेल.
