‘प्रधानमंत्री राष्ट्रीय बाल पुरस्कार २०२६’साठी नामांकन प्रक्रिया सुरू; अर्ज सादर करण्याची अंतिम मुदत ३१ जुलै
नवी दिल्ली, दि. १० : देशातील विविध क्षेत्रांमध्ये उल्लेखनीय आणि प्रेरणादायी कार्य करणाऱ्या बालकांचा सन्मान करण्यासाठी दिल्या जाणाऱ्या ‘प्रधानमंत्री राष्ट्रीय बाल पुरस्कार २०२६’ साठी नामांकन प्रक्रिया सुरू झाली आहे. महिला आणि बाल विकास मंत्रालयाने इच्छुक उमेदवार, पालक, शैक्षणिक संस्था आणि नागरिकांना पात्र बालकांची नावे सुचविण्याचे आवाहन केले आहे. या पुरस्कारासाठी अर्ज सादर करण्याची अंतिम मुदत ३१ जुलै २०२६ निश्चित करण्यात आली आहे.
मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, भारतात वास्तव्यास असलेले भारतीय नागरिक असलेली आणि ३१ जुलै २०२६ रोजी ५ ते १८ वर्षे वयोगटातील बालके या पुरस्कारासाठी पात्र ठरणार आहेत. नामांकन प्रक्रिया पूर्णपणे ऑनलाइन स्वरूपात राबविण्यात येत असून उमेदवारांना अधिकृत पुरस्कार पोर्टलवर अर्ज सादर करावा लागणार आहे. स्व-नामांकनासह तृतीय पक्षाकडून शिफारस केलेले अर्ज देखील स्वीकारले जाणार आहेत.
अर्ज करताना उमेदवारांनी वैयक्तिक माहिती, पुरस्काराचा संबंधित प्रवर्ग, अलीकडील छायाचित्र आणि आवश्यक कागदपत्रे सादर करणे बंधनकारक आहे. यासोबतच आपल्या उल्लेखनीय कार्याची माहिती आणि त्या कार्याचा समाजावर झालेला परिणाम याबाबत सुमारे एक हजार शब्दांपर्यंतचे विवरण सादर करावे लागणार आहे.
या प्रतिष्ठित राष्ट्रीय पुरस्कारांतर्गत शौर्य, क्रीडा, समाजसेवा, विज्ञान व तंत्रज्ञान, पर्यावरण तसेच कला व संस्कृती या सहा प्रमुख क्षेत्रांमध्ये उत्कृष्ट योगदान देणाऱ्या बालकांचा गौरव करण्यात येतो.
शौर्य प्रवर्गात संकटाच्या प्रसंगी स्वतःच्या जीवाची पर्वा न करता इतरांचे प्राण वाचविण्यासाठी धैर्य दाखविणाऱ्या बालकांचा सन्मान केला जातो. क्रीडा प्रवर्गात राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये उल्लेखनीय कामगिरी करणाऱ्या खेळाडू विद्यार्थ्यांना गौरविण्यात येते.
समाजसेवा प्रवर्गात सामाजिक कार्य, गरजूंना मदत, पर्यावरण संवर्धन आणि जनहिताच्या उपक्रमांमध्ये सक्रिय सहभाग घेणाऱ्या बालकांची निवड केली जाते. विज्ञान व तंत्रज्ञान प्रवर्गात संशोधन, नवकल्पना, वैज्ञानिक मॉडेल्स किंवा तंत्रज्ञानविषयक प्रयोगांच्या माध्यमातून विशेष कामगिरी करणाऱ्या मुलांचा गौरव करण्यात येतो.
त्याचप्रमाणे पर्यावरण प्रवर्गात शाश्वत विकास, पर्यावरण संरक्षण, जनजागृती मोहिमा आणि पर्यावरणपूरक उपक्रमांमध्ये योगदान देणाऱ्या बालकांना सन्मानित केले जाते. कला व संस्कृती प्रवर्गात संगीत, नृत्य, अभिनय, चित्रकला, साहित्य, लेखन किंवा इतर सांस्कृतिक क्षेत्रांमध्ये उल्लेखनीय प्रावीण्य मिळविलेल्या मुलांना पुरस्कार दिला जातो.
महिला आणि बाल विकास मंत्रालयाने देशभरातील शाळा, महाविद्यालये, स्वयंसेवी संस्था, पालक, शिक्षक आणि मार्गदर्शकांना विशेष आवाहन केले आहे की, त्यांनी विविध क्षेत्रांत असामान्य कार्य करणाऱ्या प्रतिभावान बालकांचा शोध घेऊन त्यांच्या नावांची शिफारस करावी. देशातील प्रत्येक गुणी, कर्तृत्ववान आणि प्रेरणादायी बालकाला राष्ट्रीय स्तरावर ओळख मिळावी, हा या उपक्रमामागील मुख्य उद्देश असल्याचे मंत्रालयाने स्पष्ट केले आहे.
केंद्र शासनाच्या या महत्त्वपूर्ण उपक्रमामुळे विविध क्षेत्रांत उल्लेखनीय कामगिरी करणाऱ्या बालकांना राष्ट्रीय व्यासपीठ मिळणार असून त्यांच्या कार्याला व्यापक मान्यता आणि प्रोत्साहन मिळण्यास मदत होणार आहे. आगामी काळात अधिकाधिक बालकांनी या पुरस्कारासाठी पुढे येऊन आपल्या कर्तृत्वाचा ठसा उमटवावा, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
