अनिवार्य हॉलमार्किंग नियमांच्या उल्लंघनाचा संशय; नागपूरच्या दहा सदस्यीय पथकाकडून विविध सराफा पेढ्यांची झडती
नांदेड, दि. २० : सोन्याच्या दागिन्यांच्या शुद्धतेची खात्री आणि ग्राहकांची फसवणूक रोखण्यासाठी लागू करण्यात आलेल्या हॉलमार्किंग नियमांची अंमलबजावणी तपासण्यासाठी भारतीय मानक ब्युरोने (बीआयएस) नांदेडमध्ये कारवाई केली आहे. शहरातील सराफा बाजारातील विविध आस्थापनांची तपासणी करताना हॉलमार्क युनिक आयडेंटिफिकेशन (एचयूआयडी) क्रमांक नसलेले सोन्याचे दागिने आढळल्याने संबंधित दागिने जप्त करण्यात आले. १८ नोव्हेंबर २०२६ रोजी करण्यात आलेल्या या कारवाईमुळे सराफा व्यावसायिकांमध्ये लक्ष वेधले गेले आहे.
बीआयएसच्या नागपूर शाखा कार्यालयाने ही मोहीम राबवली. अनिवार्य हॉलमार्किंग आदेशाचे उल्लंघन झाल्याच्या संशयावरून ही तपासणी करण्यात आली. नागपूर शाखा कार्यालयाचे संचालक आणि प्रमुख डॉ. मनोज कुमार रजक यांच्या मार्गदर्शनाखाली दहा सदस्यीय पथकाने विविध सराफा प्रतिष्ठानांवर झडती घेतली.
या पथकाचे नेतृत्व सहसंचालक रौनक सुखदेवे यांनी केले. सहसंचालक निशा कणबरगी आणि सहसंचालक आशिष उरेवार यांच्यासह गणेश बरवाड, माया बोके, हर्षदा पाटील, प्राजक्ता सांगळे, ऋषिकेश पोपटे, ऐश्वर्या बांबोळे आणि पारस दोमडे या सदस्यांचा पथकात समावेश होता.
एचयूआयडी क्रमांक नसलेले दागिने जप्त
या तपासणीदरम्यान काही सोन्याच्या दागिन्यांवर एचयूआयडी क्रमांक नसल्याचे निदर्शनास आले. त्यामुळे संबंधित दागिने बीआयएसच्या पथकाने ताब्यात घेतले. एचयूआयडी म्हणजे हॉलमार्क असलेल्या प्रत्येक दागिन्याला दिला जाणारा स्वतंत्र ओळख क्रमांक. या क्रमांकामुळे दागिन्यावरील हॉलमार्कची सत्यता आणि त्यासंबंधित तपशील पडताळणे शक्य होते. त्यामुळे ग्राहकांना सोन्याच्या शुद्धतेबाबत अधिक विश्वासार्ह माहिती मिळण्यास मदत होते.
नियमांचे उल्लंघन झाल्यास कायदेशीर कारवाई
अनिवार्य हॉलमार्किंग व्यवस्थेनुसार संबंधित सोन्याच्या दागिन्यांवर आवश्यक हॉलमार्क आणि एचयूआयडी क्रमांक असणे अपेक्षित आहे. या नियमांचे पालन न झाल्याचे आढळल्यास संबंधित व्यावसायिकांविरोधात कायद्यानुसार कारवाई केली जाऊ शकते.
नांदेडमधील या तपासणीत जप्त करण्यात आलेल्या दागिन्यांच्या प्रकरणी भारतीय मानक ब्युरो कायदा आणि अनिवार्य हॉलमार्किंग आदेशातील लागू तरतुदींनुसार पुढील कार्यवाही केली जाणार आहे.
दरम्यान, सोन्याच्या दागिन्यांची खरेदी करताना ग्राहकांनी त्यावरील हॉलमार्क आणि सहा अंकी एचयूआयडी क्रमांक तपासण्याचे महत्त्व या कारवाईतून पुन्हा अधोरेखित झाले आहे. सराफा व्यावसायिकांनीही अनिवार्य हॉलमार्किंगविषयक नियमांचे पालन करणे आवश्यक आहे.

