मुंबईसह अनेक भागांत मोसमी वाऱ्यांची माघार; यंदाच्या हंगामात देशात १२.६ टक्के पावसाची तूट
मुंबई, दि. ३: मुंबईसह महाराष्ट्रातील काही भागांमध्ये नैऋत्य मोसमी वाऱ्यांचा परतीचा प्रवास सुरू झाला असून, राज्यातील मान्सूनचा हंगाम आता अखेरच्या टप्प्यात पोहोचला आहे. हवामान विभागाच्या माहितीनुसार, पुढील दोन ते तीन दिवसांत मान्सूनच्या पूर्ण माघारीसाठी आवश्यक वातावरण तयार होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे राज्यातील पावसाळी वातावरण कमी होऊन आगामी काळात कोरडे हवामान वाढण्याची शक्यता आहे.
भारतीय हवामान विभागाच्या माहितीनुसार, महाराष्ट्रातील काही भागांतून मोसमी वाऱ्यांनी माघार घेतली आहे. मान्सूनच्या परतीसाठी पावसाचे प्रमाण कमी होणे, वातावरणातील आर्द्रता घटणे आणि कोरड्या हवामानाची स्थिती निर्माण होणे हे महत्त्वाचे निकष मानले जातात.
राज्यातील पावसाळ्याचा अंतिम टप्पा
मुंबईसह राज्यातील विविध भागांत मान्सूनच्या माघारीची प्रक्रिया सुरू झाल्याने पावसाच्या प्रमाणात आणखी घट होण्याची शक्यता आहे. मात्र, मान्सून माघारी गेल्यानंतरही स्थानिक वातावरणामुळे काही ठिकाणी तुरळक पाऊस होऊ शकतो. त्यामुळे माघार सुरू झाली म्हणजे राज्यातील प्रत्येक भागात तात्काळ पाऊस पूर्णपणे बंद होईल, असे मानता येत नाही.
हवामान विभागाच्या सध्याच्या निरीक्षणानुसार, पुढील काही दिवसांत महाराष्ट्रातील उर्वरित भागांतूनही मोसमी वारे मागे सरकण्यास अनुकूल परिस्थिती आहे. त्यामुळे राज्यातील मान्सूनचा परतीचा प्रवास लवकरच पूर्ण होण्याची शक्यता आहे.
यंदा देशात पावसाची मोठी तूट
दरम्यान, यंदाचा जून ते सप्टेंबर हा नैऋत्य मोसमी पावसाचा हंगाम देशासाठी तुलनेने कमी पावसाचा ठरला. भारतीय हवामान विभागाच्या अंतिम आढाव्यानुसार, २०२६च्या मोसमी हंगामात देशभरात ७५९.४ मिलिमीटर पाऊस झाला. देशाची दीर्घकालीन सरासरी ८६८.६ मिलिमीटर असून, त्याच्या तुलनेत यंदाचा पाऊस सुमारे ८७ टक्के राहिला.
हवामान विभागाच्या आढाव्यानुसार, २००१ नंतर देशातील हा चौथा सर्वांत कमी पावसाचा नैऋत्य मोसमी हंगाम ठरला आहे. जूनमध्ये देशभरातील पाऊस दीर्घकालीन सरासरीच्या ६५ टक्के, जुलैमध्ये १०१ टक्के, ऑगस्टमध्ये ८४ टक्के आणि सप्टेंबरमध्ये ९२ टक्के राहिला.
पावसाचे वितरणही यंदा मोठ्या प्रमाणात असमान राहिले. देशातील ३६ हवामानशास्त्रीय उपविभागांपैकी १८ उपविभागांत पाऊस सामान्य राहिला, तर १७ उपविभागांमध्ये सरासरीपेक्षा कमी पाऊस झाला.
महाराष्ट्रासाठी माघारीनंतरची स्थिती महत्त्वाची
महाराष्ट्रात मान्सूनचा परतीचा प्रवास सुरू झाल्यानंतर शेती आणि जलसाठ्यांच्या दृष्टीने पुढील काळ महत्त्वाचा ठरणार आहे. पावसाळ्याच्या अखेरीस पावसाची उपलब्धता कमी झाल्याने पिकांची अवस्था, जमिनीतील ओलावा तसेच पिण्याच्या पाण्याची उपलब्धता याकडे लक्ष द्यावे लागणार आहे.
दरम्यान, मुंबईतही मान्सूननंतरच्या हवामानाचे संकेत दिसू लागले असून तापमानात वाढ होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. हवामान विभागाच्या संकेतांनुसार, पावसाळी वातावरणातून ऑक्टोबरमधील उष्ण आणि तुलनेने कोरड्या हवामानाकडे राज्याची वाटचाल सुरू झाली आहे.
मान्सूनची माघार ही हंगामी बदलाची प्रक्रिया असली तरी, त्यानंतरच्या पावसाची शक्यता आणि स्थानिक हवामानातील बदलांवर हवामान विभागाचे लक्ष राहणार आहे. त्यामुळे नागरिकांसह शेतकऱ्यांनी पुढील काही दिवसांतील हवामान अंदाज लक्षात घेऊन नियोजन करणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
