३ लाख १७ हजार ५६९ अर्जांपैकी ३ लाख १६ हजार ९७७ प्रमाणपत्रे वितरित; जात पडताळणीची १६ हजार ११० प्रकरणे निकाली
छत्रपती संभाजीनगर, दि. ९ : मराठवाड्यात कुणबी प्रमाणपत्रांच्या प्रक्रियेला वेग देण्याच्या प्रशासनाच्या प्रयत्नांना मोठ्या प्रमाणात प्रतिसाद मिळाला असून, आतापर्यंत प्राप्त झालेल्या ३ लाख १७ हजार ५६९ अर्जांपैकी ३ लाख १६ हजार ९७७ नागरिकांना कुणबी प्रमाणपत्रे देण्यात आली आहेत. त्याचबरोबर जात पडताळणीसाठी आलेल्या २१ हजार ५१ अर्जांपैकी १६ हजार ११० प्रकरणे निकाली काढण्यात आली आहेत. ही माहिती मराठी भाषा व उद्योगमंत्री डॉ. उदय सामंत यांनी छत्रपती संभाजीनगर येथे पत्रकारांशी संवाद साधताना दिली.
मराठवाड्यातील छत्रपती संभाजीनगर, जालना, परभणी, हिंगोली, नांदेड, बीड, लातूर आणि धाराशिव या आठ जिल्ह्यांमध्ये कुणबी, मराठा-कुणबी आणि कुणबी-मराठा प्रमाणपत्रांच्या प्रक्रियेवर प्रशासनाकडून लक्ष केंद्रित करण्यात आले आहे. न्यायमूर्ती संदीप शिंदे समितीच्या स्थापनेनंतर या प्रक्रियेला अधिक गती देण्यात आल्याची माहिती समोर आली आहे.
३ लाखांहून अधिक प्रमाणपत्रांचे वितरण
प्राप्त झालेल्या एकूण अर्जांच्या तुलनेत वितरित झालेल्या प्रमाणपत्रांची संख्या मोठी आहे. ३,१७,५६९ अर्जांपैकी ३,१६,९७७ प्रमाणपत्रे देण्यात आली असून, त्यापैकी २,९५,३०५ प्रमाणपत्रे १० टक्के आरक्षणाच्या अनुषंगाने देण्यात आल्याचे डॉ. सामंत यांनी सांगितले.
प्रमाणपत्र वितरणाची प्रक्रिया अधिक सुलभ करण्यासाठी जिल्हा आणि स्थानिक पातळीवर प्रशासनाकडून आवश्यक कार्यवाही केली जात आहे. प्रलंबित प्रकरणांचा जलद निपटारा करण्यावरही भर देण्यात आला आहे.
जात पडताळणीची १६ हजारांहून अधिक प्रकरणे निकाली
कुणबी प्रमाणपत्रानंतरची जात पडताळणी प्रक्रियाही वेगाने पुढे नेण्यात येत आहे. मराठवाड्यात या प्रक्रियेसाठी २१ हजार ५१ अर्ज प्राप्त झाले होते. त्यापैकी १६ हजार ११० प्रकरणांमध्ये प्रमाणपत्रे देण्यात आली, तर ६४ प्रकरणे नामंजूर करण्यात आली आहेत. नामंजूर प्रकरणांचे प्रमाण एकूण अर्जांच्या तुलनेत सुमारे ०.३ टक्के असल्याची माहिती देण्यात आली आहे. उर्वरित प्रकरणांवर नियमानुसार कार्यवाही सुरू आहे.
कुणबी प्रमाणपत्राच्या प्रक्रियेत जुन्या अभिलेखांना महत्त्व असल्याने उपलब्ध नोंदी नागरिकांपर्यंत पोहोचविण्याचे कामही सुरू आहे. आतापर्यंत शोधण्यात आलेल्या ५७ लाख जुन्या नोंदी नागरिकांना पाहता याव्यात यासाठी उपलब्ध करून देण्यात आल्या आहेत.
या नोंदींची माहिती गावपातळीपर्यंत पोहोचविण्यासाठी १० ते १७ सप्टेंबर या कालावधीत विशेष शिबिरांचे आयोजन करण्यात येणार आहे. नागरिकांना आवश्यक कागदपत्रे, वंशावळीचे पुरावे आणि अर्ज प्रक्रियेबाबत मार्गदर्शन मिळावे, यासाठी प्रशासनाकडून स्थानिक पातळीवर व्यवस्था केली जात आहे.
शिंदे समितीच्या दौऱ्याच्या पार्श्वभूमीवर आढावा
न्यायमूर्ती संदीप शिंदे समितीचा मराठवाडा दौरा ७ सप्टेंबरपासून सुरू झाला आहे. या पार्श्वभूमीवर विभागातील प्रमाणपत्र वितरण आणि जात पडताळणीच्या कामाचा प्रशासकीय पातळीवर आढावा घेतला जात आहे.
या प्रक्रियेत उपविभागीय अधिकारी, जिल्हाधिकारी तसेच जात प्रमाणपत्र पडताळणी समित्यांतील प्रमुख अधिकारी सहभागी झाले आहेत. जिल्हा प्रशासन आणि वरिष्ठ अधिकाऱ्यांमध्ये समन्वय वाढवून स्थानिक पातळीवरील कामकाज अधिक प्रभावी करण्यावर भर दिला जात आहे.
हैदराबाद गॅझेटियरच्या आधारेही कार्यवाही
हैदराबाद गॅझेटियरच्या आधारे प्रमाणपत्र देण्याची प्रक्रिया सुरू करण्यात आली आहे. या माध्यमातून प्राप्त होणाऱ्या अर्जांबाबत महाधिवक्त्यांचे कायदेशीर मत घेण्यात येणार असल्याचे डॉ. सामंत यांनी स्पष्ट केले आहे.
याशिवाय सातारा आणि कोल्हापूर गॅझेटियर लागू करण्याबाबतही शासनाची सकारात्मक भूमिका असल्याचे त्यांनी सांगितले. या निर्णयांचा पुढील प्रक्रियेवर काय परिणाम होतो, याकडे संबंधित नागरिकांचे लक्ष लागले आहे.
मराठा आरक्षणाबाबत शासनाची भूमिका
मराठा समाजाला आरक्षण देताना संविधानिक आणि न्यायिक चौकटीचे पालन केले जाईल, अशी भूमिका शासनाने मांडली आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे आणि उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा पवार यांच्या नेतृत्वाखाली मराठा समाजाला कायदेशीर आणि टिकणारे आरक्षण मिळवून देण्यासाठी शासन प्रयत्नशील असल्याचे डॉ. सामंत यांनी सांगितले.
त्याचवेळी इतर मागासवर्गीय समाजाला मिळणाऱ्या आरक्षणावर किंवा त्यांच्या हक्कांवर परिणाम होणार नाही, याची दक्षता घेतली जात असल्याचेही त्यांनी स्पष्ट केले.
मराठवाड्यातील प्रमाणपत्र वितरण, जुन्या नोंदींची उपलब्धता आणि जात पडताळणीची प्रक्रिया सध्या एकाच वेळी पुढे नेली जात आहे. विशेष शिबिरांमुळे स्थानिक पातळीवरील नागरिकांना नोंदी शोधणे आणि आवश्यक कागदपत्रांसह अर्ज करण्याची प्रक्रिया अधिक सुलभ होण्याची अपेक्षा आहे. त्यामुळे आगामी काळात प्रलंबित अर्ज आणि पडताळणी प्रकरणांचा निपटारा कितपत वेगाने होतो, हे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
