ललित कला अकादमी पुरस्कारांचे राष्ट्रपतींच्या हस्ते वितरण; प्रिंट बिएनाले इंडिया २०२६ मधील विजेत्यांचाही सन्मान
नवी दिल्ली, दि. २२ : भारतीय कला क्षेत्रातील विविध प्रवाह, परंपरा आणि समकालीन सर्जनशीलतेचा गौरव करणाऱ्या ६५ व्या राष्ट्रीय कला प्रदर्शन पुरस्कार सोहळ्यात निवडक कलाकारांचा राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मु यांच्या हस्ते सन्मान करण्यात आला. यावेळी ललित कला अकादमी पुरस्कार प्रदान करण्याबरोबरच प्रिंट बिएनाले इंडिया २०२६ मधील ग्रँड प्राइज विजेते आणि सन्माननीय उल्लेख मिळविणाऱ्या कलाकारांचाही गौरव करण्यात आला.
नवी दिल्ली येथे २२ ऑक्टोबर रोजी झालेल्या या सोहळ्यात राष्ट्रपतींनी कला क्षेत्रातील नव्या पिढीला अधिक व्यापक संधी उपलब्ध करून देण्याची गरज अधोरेखित केली. नव्या कलाकारांना प्रयोगशीलतेसाठी, नवीन माध्यमांचा वापर करण्यासाठी आणि त्यांच्या सर्जनशील क्षमतांना विस्तार देण्यासाठी पोषक वातावरण निर्माण करण्याचे आवाहन त्यांनी केले.
राष्ट्रपतींनी भारतीय कलाविश्वाकडे केवळ कलाकृतींच्या निर्मितीच्या दृष्टिकोनातून न पाहता त्याचा सांस्कृतिक आणि सामाजिक संदर्भही अधोरेखित केला. त्यांच्या मते, कला ही समाजाच्या स्मृती, वर्तमानातील अनुभव आणि भविष्यातील अपेक्षा यांना अभिव्यक्त करणारे प्रभावी माध्यम आहे. त्यामुळे कला आपल्याला आपल्या काळाकडे आणि समाजाकडे वेगळ्या नजरेने पाहण्याची संधी देते.
पारंपरिक कलाकारांना आधुनिक तंत्रज्ञानाची जोड आवश्यक
देशाच्या दुर्गम भागांमध्ये पारंपरिक पद्धतीने कला जोपासणाऱ्या कलाकारांपर्यंत आधुनिक तंत्रज्ञान आणि समकालीन कलापद्धतींचे प्रशिक्षण पोहोचविण्याची गरज राष्ट्रपतींनी व्यक्त केली. अशा प्रशिक्षणामुळे स्थानिक आणि पारंपरिक कलाकारांना आपल्या कौशल्यांना व्यापक व्यासपीठावर सादर करण्याची तसेच विविध स्तरांवरील कलास्पर्धांमध्ये सहभागी होण्याची संधी मिळू शकते.
भारतातील कलापरंपरेत विविध प्रदेश, माध्यमे आणि शैलींचे योगदान आहे. या वैविध्याला आधुनिक संधींची जोड मिळाल्यास पारंपरिक कलाकौशल्यांना नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्यास मदत होईल, असा संदेशही या कार्यक्रमातून देण्यात आला.
कलाकारांसाठी आर्थिक आणि बाजारपेठीय पाठबळावर भर
कलाकारांच्या प्रगतीसाठी केवळ सर्जनशीलतेला वाव देणे पुरेसे नसून आर्थिक पाठबळ, व्यापक बाजारपेठेपर्यंत पोहोच आणि कला संग्राहकांशी संपर्काच्या संधीही आवश्यक असल्याचे राष्ट्रपतींनी नमूद केले.
ललित कला अकादमी आणि सांस्कृतिक मंत्रालयाकडून कलाकृतींच्या विक्रीला चालना देण्यासाठी करण्यात येत असलेल्या प्रयत्नांचे त्यांनी स्वागत केले. कलाकारांच्या निर्मितीला योग्य बाजारपेठ मिळाल्यास त्यांच्या सर्जनशील कामाला आर्थिक आधार मिळण्यासोबतच कला क्षेत्राची व्याप्तीही वाढू शकते.
कला दालनांपलीकडे कलाकृती पोहोचविण्याचे आवाहन
कलाकृती केवळ कला दालनांमध्ये किंवा प्रदर्शनांपुरत्या मर्यादित न राहता त्या समाजाच्या दैनंदिन जीवनाचा भाग व्हाव्यात, अशी अपेक्षाही राष्ट्रपतींनी व्यक्त केली. शाळा, विद्यापीठे, सार्वजनिक ठिकाणे आणि समाजातील विविध घटकांपर्यंत कला पोहोचल्यास तिचा प्रभाव अधिक व्यापक होऊ शकतो.
६५ व्या राष्ट्रीय कला प्रदर्शन पुरस्कार सोहळ्याच्या निमित्ताने भारतीय कलाविश्वातील परंपरा आणि समकालीन प्रयोगशीलता यांचा गौरव झाला. त्याचबरोबर नव्या आणि उदयोन्मुख कलाकारांना अधिक संधी, प्रशिक्षण, बाजारपेठ आणि व्यापक व्यासपीठ उपलब्ध करून देण्याची गरजही अधोरेखित झाली.
