उपचारांचा खर्च आधीच समजणार; दर बदलल्यास रुग्णालयांना माहिती अद्ययावत करावी लागणार
मुंबई, दि. १७ : रुग्णालयात उपचार घेण्यापूर्वी कोणत्या सेवेसाठी किती खर्च येईल, याची माहिती रुग्णांना सहज मिळावी, यासाठी महाराष्ट्र शासनाने खासगी रुग्णालयांसाठी दरप्रदर्शनाचे नियम स्पष्ट केले आहेत. वैद्यकीय सेवा आणि उपलब्ध सुविधांचे दर रुग्णांना सहज दिसतील अशा ठिकाणी मराठी व इंग्रजी या दोन्ही भाषांत लावणे आता बंधनकारक असेल. यासंदर्भातील शासन निर्णय सार्वजनिक आरोग्य विभागाने १६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी जारी केला आहे.
या निर्णयामुळे रुग्ण आणि त्यांच्या नातेवाईकांना उपचारांचा संभाव्य खर्च समजून घेणे, विविध सेवांचे शुल्क तपासणे आणि आर्थिक नियोजन करणे अधिक सुलभ होण्याची अपेक्षा आहे. दरपत्रक केवळ लावून न ठेवता, त्यातील माहिती स्पष्ट, सहज उपलब्ध आणि बदलांनुसार अद्ययावत ठेवण्याची जबाबदारीही रुग्णालयांवर असेल.
कोणत्या रुग्णालयांना नियम लागू?
मुंबई शुश्रूषा गृह नोंदणी अधिनियम, १९४९ अंतर्गत नोंदणी झालेल्या खासगी रुग्णालयांसह अन्य वैद्यकीय आस्थापनांना हे निर्देश लागू आहेत. महाराष्ट्र नर्सिंग होम नियमावली, २०२१ मधील अनुसूची तीनमध्ये नमूद केलेल्या सेवा आणि सुविधांचे दर प्रदर्शित करणे आवश्यक आहे. रुग्णालयातील वैद्यकीय व रुग्णसेवांशी संबंधित शुल्क दर्शनी भागात उपलब्ध ठेवण्याची तरतूद या नियमावलीत आहे.
केंद्र सरकारच्या आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालयाने १२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी दिलेल्या सूचनांच्या पार्श्वभूमीवर राज्याच्या सार्वजनिक आरोग्य विभागाने हे निर्देश जारी केले आहेत.
दरपत्रक कुठे लावावे?
रुग्णालयात प्रवेश करताना किंवा चौकशी करताना रुग्णांना सहजपणे दरांची माहिती मिळावी, अशा महत्त्वाच्या आणि सहज पोहोचता येणाऱ्या ठिकाणी दरपत्रक लावावे लागेल. ते मराठी आणि इंग्रजी या दोन्ही भाषांमध्ये असणे आवश्यक आहे. सेवा शुल्कात किंवा पॅकेजच्या दरांत बदल झाल्यास संबंधित माहिती तातडीने अद्ययावत करावी लागेल.
रुग्णालयातील नोंदणी कक्ष, चौकशी कक्ष आणि देयक भरणा केंद्रांवरील कर्मचाऱ्यांनीही रुग्णांना व त्यांच्या नातेवाईकांना शुल्कासंबंधी आवश्यक माहिती द्यावी. उपचारांसाठी लागू असलेले सेवा शुल्क आणि विविध उपचार पॅकेजचे दर स्पष्ट केल्याने देयकांबाबत गैरसमज व तक्रारी कमी होण्यास मदत होऊ शकते.
परदेशी रुग्णांच्या पॅकेजचे दरही दाखवावे लागणार
वैद्यकीय किंवा आयुष व्हिसावर भारतात उपचारांसाठी येणाऱ्या परदेशी रुग्णांना सेवा देणाऱ्या रुग्णालयांनाही त्यांच्यासाठी लागू असलेल्या विशेष पॅकेजचे दर स्पष्टपणे प्रदर्शित करावे लागतील. त्यामुळे अशा रुग्णांना उपचारांशी संबंधित खर्चाची माहिती आधी मिळू शकेल.
नियमभंग झाल्यास कारवाई
दरपत्रक योग्य प्रकारे प्रदर्शित केले जात आहे की नाही, यावर रुग्णालयांची नोंदणी, नियमन आणि देखरेख करणाऱ्या सक्षम प्राधिकरणांनी वेळोवेळी लक्ष ठेवायचे आहे. नियमांचे पालन न करणाऱ्या संस्थांविरुद्ध आवश्यक प्रशासकीय आणि कायदेशीर कारवाई करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
जिल्हा शल्यचिकित्सक, जिल्हा आरोग्य अधिकारी आणि महानगरपालिकांचे वैद्यकीय आरोग्य अधिकारी यांनी आपापल्या कार्यक्षेत्रातील खासगी रुग्णालये व वैद्यकीय आस्थापनांपर्यंत हे निर्देश पोहोचवून त्यांची अंमलबजावणी सुनिश्चित करायची आहे.
रुग्णांना उपचारांचा खर्च समजण्याचा आणि शुल्काबाबत माहिती मिळवण्याचा मार्ग अधिक पारदर्शक करण्याच्या दृष्टीने या निर्णयाची अंमलबजावणी महत्त्वाची ठरणार आहे. प्रत्यक्षात रुग्णालयांमध्ये दरपत्रके कितपत स्पष्टपणे उपलब्ध होतात आणि नियमांचे पालन कसे केले जाते, यावर या उपाययोजनेचा परिणाम अवलंबून असेल.
शासन निर्णयासाठी क्लिक करा – https://gr.maharashtra.gov.in/Site/Upload/Government%20Resolutions/Marathi/202610161056253317.pdf
