‘महाक्राईमओएस’चा राज्यभर विस्तार; एआय आधारित गुन्हे तपासासाठी २ कोटींचा निधी मंजूर
नागपूर, दि. २० : गुंतागुंतीच्या गुन्ह्यांच्या तपासात आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर वाढवण्याच्या दिशेने महाराष्ट्र पोलिसांनी महत्त्वाचे पाऊल टाकले आहे. नागपूर ग्रामीण पोलिस दलात प्रायोगिक स्वरूपात सुरू करण्यात आलेल्या ‘महाक्राईमओएस’ या कृत्रिम बुद्धिमत्ता आधारित प्लॅटफॉर्मला आता राज्य शासनाकडून आर्थिक बळ मिळाले असून, या प्रकल्पासाठी सुमारे २ कोटी रुपयांचा निधी मंजूर करण्यात आला आहे. येत्या काळात या प्रणालीचा वापर राज्यभर करण्याचे नियोजन आहे.
एआयच्या मदतीने गुन्हे तपास अधिक सक्षम
गुन्हे तपासाच्या प्रक्रियेत तांत्रिक अडचणी आणि गुंतागुंत लक्षात घेऊन हा प्रकल्प राबविण्यात आला आहे. अमली पदार्थ, आर्थिक फसवणूक, सायबर गुन्हे आणि लैंगिक अत्याचार यांसारख्या गंभीर प्रकरणांच्या तपासासाठी ‘एआय’ तंत्रज्ञानाचा वापर प्रभावी ठरत आहे. नागपूर ग्रामीण पोलिसांनी या संकल्पनेला प्रत्यक्षात उतरवत ‘महाक्राईमओएस’ विकसित करून वापरात आणला आहे.
मुख्यमंत्री आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रातील सहकार्य
काही महिन्यांपूर्वी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि मायक्रोसॉफ्टचे प्रमुख सत्या नडेला यांच्या उपस्थितीत या प्रकल्पाची सुरुवात करण्यात आली होती. मायक्रोसॉफ्टने विकसित केलेल्या ‘क्राईमओएस’ या मूलभूत प्रणालीवर आधारित हा प्लॅटफॉर्म असून, राज्य शासनाच्या ‘मार्व्हल’ संस्थेने त्यात स्थानिक गरजेनुसार सुधारणा केल्या आहेत. विशेषतः मराठी भाषेतील वापर सुलभ होण्यासाठी प्रणालीत बदल करण्यात आले आहेत.
तपास प्रक्रियेला मिळाले डिजिटल मार्गदर्शन
या प्लॅटफॉर्ममध्ये महाराष्ट्र पोलिसांची मानक कार्यपद्धती तसेच न्यायालयीन निवाड्यांचा विचार करून आवश्यक बाबी समाविष्ट करण्यात आल्या आहेत. एखाद्या गुन्ह्याची नोंद केल्यानंतर तपास अधिकाऱ्याला टप्प्याटप्प्याने मार्गदर्शन मिळते. तसेच तपासातील पत्रव्यवहार, अहवाल तयार करणे यांसारखी कामे ‘कोपायलट’च्या मदतीने जलद आणि अचूकरीत्या पूर्ण होतात.
१३३ अधिकाऱ्यांना प्रशिक्षण, २८७ प्रकरणांचा तपास
या प्रकल्पांतर्गत नागपूर ग्रामीण पोलिस दलातील १३३ अधिकाऱ्यांना विशेष प्रशिक्षण देण्यात आले आहे. आतापर्यंत या प्रणालीच्या मदतीने २८७ प्रकरणांचा तपास पूर्ण करण्यात आला आहे. राज्य शासनाच्या ई-शासन उपक्रमांतर्गत या कामगिरीची दखल घेत नागपूर ग्रामीण पोलिसांना गौरविण्यात आले आहे.
प्रत्यक्ष गुन्हे उकलण्यात यश
या प्रणालीमुळे अनेक गुन्ह्यांचा छडा लावण्यात पोलिसांना यश आले आहे. डिजिटल फसवणुकीच्या एका प्रकरणात कोलकाता येथून आरोपीला अटक करण्यात आली, तर दुसऱ्या प्रकरणात सुमारे ५ लाख रुपयांची फसवणूक झालेल्या सेवानिवृत्त व्यक्तीचे पैसे परत मिळवण्यात यश आले.
“एआय प्लॅटफॉर्मची मोठी मदत” – पोलीस अधीक्षक
या संदर्भात माहिती देताना नागपूर ग्रामीणचे पोलिस अधीक्षक हर्ष पोद्दार म्हणाले, “तपासाच्या दृष्टीने या एआय प्लॅटफॉर्मची मोठी मदत होत आहे.” त्यांनी पुढे सांगितले की, भविष्यात गुन्हे तपास प्रक्रियेत मोठ्या प्रमाणात स्वयंचलन होऊन कार्यक्षमता वाढेल.
राज्यभर ‘महाक्राईमओएस’चा विस्तार झाल्यास गुन्हे तपास अधिक वेगवान, अचूक आणि पारदर्शक होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या मदतीने कायदा व सुव्यवस्था अधिक मजबूत करण्याच्या दिशेने हा महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.
