संरक्षण निर्यातीचा नवा उच्चांक; आर्थिक वर्ष २०२५-२६ मध्ये ३८,४२४ कोटी रुपयांची विक्रमी कामगिरी
नवी दिल्ली, दि. २ : भारताच्या संरक्षण क्षेत्राने आर्थिक वर्ष २०२५-२६ मध्ये निर्यातीच्या बाबतीत ऐतिहासिक कामगिरी नोंदवत ३८,४२४ कोटी रुपयांचा उच्चांक गाठला आहे. मागील आर्थिक वर्षातील २३,६२२ कोटी रुपये या निर्यातीच्या तुलनेत ही वाढ १४,८०२ कोटी रुपये (६२.६६%) इतकी लक्षणीय आहे.
संरक्षण उत्पादन क्षेत्रातील सार्वजनिक उपक्रम (DPSUs) आणि खाजगी क्षेत्र या दोघांच्या संयुक्त प्रयत्नांमुळे हा टप्पा गाठला गेला असल्याचे मानले जाते. एकूण निर्यातीत सार्वजनिक उपक्रमांचा ५४.८४%, तर खाजगी क्षेत्राचा ४५.१६% इतका वाटा नोंदवण्यात आला आहे.
सार्वजनिक उपक्रमांची झेप; खाजगी क्षेत्राची स्थिर कामगिरी
तपशीलवार आकडेवारीनुसार:
- सार्वजनिक उपक्रमांचे योगदान: २१,०७१ कोटी रुपये
- खाजगी क्षेत्राचे योगदान: १७,३५३ कोटी रुपये
मागील वर्षाच्या तुलनेत सार्वजनिक उपक्रमांच्या निर्यातीत तब्बल १५१% वाढ झाली असून, खाजगी क्षेत्रानेही १४% वाढ नोंदवून सातत्यपूर्ण कामगिरी दर्शवली आहे. मागील वर्षी हे आकडे अनुक्रमे ८,३८९ कोटी रुपये आणि १५,२३३ कोटी रुपये होते.
पाच वर्षांत जवळपास तिप्पट वाढ
संरक्षण निर्यातीतील ही वाढ केवळ एका वर्षापुरती मर्यादित नसून, मागील पाच वर्षांत निर्यातीत जवळपास तीनपट वाढ झाल्याचे दिसून येते. यामुळे भारत जागतिक संरक्षण निर्यात क्षेत्रात आपली ठोस उपस्थिती निर्माण करत असल्याचे संकेत मिळत आहेत.
८० पेक्षा अधिक देशांमध्ये निर्यात
भारतीय बनावटीच्या संरक्षण उत्पादनांना जागतिक स्तरावर वाढती मागणी दिसून येत आहे.
- भारत सध्या ८० पेक्षा अधिक देशांना संरक्षण उपकरणांची निर्यात करीत आहे
- निर्यातदारांची संख्या १२८ वरून १४५ पर्यंत वाढली असून ही १३.३% वाढ आहे
ही प्रगती आंतरराष्ट्रीय पुरवठा साखळीत भारताच्या वाढत्या सहभागाचे निदर्शक मानली जात आहे.
धोरणात्मक सुधारणा आणि सुलभ प्रक्रिया
संरक्षण निर्यात सुलभ करण्यासाठी शासनाने विविध उपाययोजना केल्या आहेत:
- सुधारित ऑनलाइन पोर्टलची अंमलबजावणी
- मंजुरी प्रक्रियेसाठी ‘प्रमाणित कार्यपद्धती’ (SOP)
- उद्योगांना अनुकूल धोरणात्मक वातावरण
या उपाययोजनांमुळे संरक्षण क्षेत्र अधिक स्पर्धात्मक आणि कार्यक्षम बनत असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.
संरक्षण मंत्र्यांची प्रतिक्रिया
संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी या कामगिरीचे कौतुक करताना संरक्षण उत्पादन विभाग, निर्यातदार आणि सर्व संबंधित घटकांचे अभिनंदन केले आहे.
त्यांनी ‘एक्स’ वरील पोस्टमध्ये नमूद केले की, भारत संरक्षण उपकरणांच्या जागतिक उत्पादन केंद्राच्या दिशेने वेगाने वाटचाल करत असून, नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखाली संरक्षण निर्यातीची यशोगाथा अधिक बळकट होत आहे.
संरक्षण निर्यातीतील ही विक्रमी वाढ भारताच्या औद्योगिक क्षमतेचे, तांत्रिक प्रगतीचे आणि जागतिक स्तरावरील विश्वासार्हतेचे द्योतक मानली जात आहे. सार्वजनिक आणि खाजगी क्षेत्राच्या समन्वयातून संरक्षण उद्योग अधिक सक्षम होत असून, भविष्यातही या क्षेत्रात वाढीची गती कायम राहण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
