शैक्षणिक वर्ष २०२३ मध्ये पीएचडीसाठी नोंदणी केलेल्या पात्र संशोधकांना लाभ; अर्जासाठी १८ सप्टेंबरपर्यंत मुदत
मुंबई, दि. २ : पीएचडी संशोधनाची संधी वयोमर्यादेमुळे गमावण्याची शक्यता असलेल्या मातंग व तत्सम समाजातील संशोधक विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाचा निर्णय घेण्यात आला आहे. अण्णा भाऊ साठे संशोधन व प्रशिक्षण संस्था अर्थात ‘आर्टी’ने शैक्षणिक वर्ष २०२३ च्या अण्णा भाऊ साठे राष्ट्रीय संशोधन अधिछात्रवृत्तीसाठी कमाल वयोमर्यादा ३५ वर्षांवरून ४५ वर्षे केली आहे. या निर्णयाचा लाभ १ जानेवारी २०२३ ते ३१ डिसेंबर २०२३ या कालावधीत पीएचडीसाठी कायमस्वरूपी नोंदणी केलेल्या पात्र संशोधकांना मिळणार आहे.
ही वयोमर्यादा शिथिलता केवळ शैक्षणिक वर्ष २०२३ च्या अधिछात्रवृत्तीसाठी लागू राहणार आहे. त्यामुळे संबंधित कालावधीत पीएचडीसाठी नोंदणी केलेल्या आणि योजनेच्या इतर पात्रता निकषांची पूर्तता करणाऱ्या संशोधकांसाठी ही विशेष सवलत महत्त्वाची ठरणार आहे.
‘आर्टी’कडून अनुसूचित जातीतील मातंग व तत्सम समाजातील संशोधक विद्यार्थ्यांसाठी ‘अण्णा भाऊ साठे संशोधन अधिछात्रवृत्ती योजना २०२६’पासून राबविण्यात येत आहे. या योजनेंतर्गत शैक्षणिक वर्ष २०२३, २०२४ आणि २०२५ मध्ये पीएचडीसाठी नोंदणी केलेल्या विद्यार्थ्यांकडून अधिछात्रवृत्तीसाठी अर्ज मागविण्यात येत आहेत.
यापूर्वी अधिछात्रवृत्तीसाठी कमाल वयोमर्यादा ३५ वर्षे निश्चित होती. मात्र, २०२३ च्या अधिछात्रवृत्तीसाठी आता त्यात दहा वर्षांची वाढ करून ती ४५ वर्षे करण्यात आली आहे. त्यामुळे तुलनेने अधिक वय असलेल्या पात्र संशोधकांनाही या वर्षासाठी अर्ज करण्याची संधी उपलब्ध झाली आहे.
१८ सप्टेंबरपर्यंत अर्जाची संधी
अधिछात्रवृत्तीसाठी ऑनलाइन अर्ज सादर करण्याची अंतिम मुदत १८ सप्टेंबर २०२६ निश्चित करण्यात आली आहे. पात्र संशोधक विद्यार्थ्यांनी मुदतीची वाट न पाहता अर्ज प्रक्रिया पूर्ण करावी, असे आवाहन ‘आर्टी’चे व्यवस्थापकीय संचालक सुनील वारे यांनी केले आहे.
अर्ज करण्यापूर्वी संस्थेच्या अधिकृत संकेतस्थळावर उपलब्ध असलेली योजनेची पात्रता, आवश्यक कागदपत्रे आणि अन्य अटी काळजीपूर्वक तपासणे आवश्यक आहे. वयोमर्यादेतील सवलत ही २०२३ च्या अधिछात्रवृत्तीपुरतीच असल्याने संबंधित विद्यार्थ्यांनी आपल्या नोंदणीचा कालावधी आणि इतर पात्रता निकषांची खात्री करून अर्ज करणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
या योजनेचा लाभ अनुसूचित जातीतील मातंग व तत्सम समाजातील पात्र संशोधकांना मिळणार आहे. या प्रवर्गात मातंग, मांग, मिनीमादिग, दखनी-मांग, मांग-म्हशी, मदारी, गारुडी, राधेमांग, मांग-गारोडी, मांग गारुडी, मादगी आणि मादिगा या जातींचा समावेश असल्याचे मूळ माहितीत नमूद करण्यात आले आहे.
संशोधनासाठी आर्थिक आधार मिळण्याची अपेक्षा
पीएचडीसारख्या उच्च शिक्षणाच्या टप्प्यावर संशोधनाचा कालावधी वाढल्याने काही विद्यार्थ्यांना आर्थिक अडचणींचा सामना करावा लागतो. अशा पार्श्वभूमीवर वयोमर्यादेत केलेली वाढ पात्र संशोधकांसाठी उपयुक्त ठरू शकते. विशेषतः ३५ वर्षांची पूर्वीची मर्यादा ओलांडलेल्या, मात्र शैक्षणिक वर्ष २०२३ मध्ये पीएचडीसाठी कायमस्वरूपी नोंदणी केलेल्या संशोधकांना या निर्णयामुळे अधिछात्रवृत्तीसाठी अर्ज करण्याची संधी मिळाली आहे.
मात्र, केवळ वयोमर्यादेतील सवलतीमुळे अधिछात्रवृत्ती निश्चित होणार नसून योजनेतील इतर पात्रता आणि आवश्यक अटी पूर्ण करणे अपेक्षित आहे. त्यामुळे इच्छुक संशोधकांनी अधिकृत सूचनांचा आधार घेऊन अर्ज करणे आवश्यक आहे.
१८ सप्टेंबर २०२६ ही अर्जाची अंतिम मुदत लक्षात घेता, पात्र संशोधकांसाठी पुढील काही दिवस निर्णायक आहेत. वयोमर्यादेतील या विशेष सवलतीमुळे शैक्षणिक वर्ष २०२३ मधील अधिक संशोधकांना संशोधनासाठी उपलब्ध असलेल्या आर्थिक सहाय्याच्या प्रक्रियेत सहभागी होता येणार आहे.
