नर्सरीसाठी तीन, ज्युनिअर केजीसाठी चार आणि सिनिअर केजीसाठी पाच वर्षांची अट; २०२७-२८ पासून टप्प्याटप्प्याने अंमलबजावणी
मुंबई, दि. १६ : राज्यातील पूर्व-प्राथमिक शिक्षणापासून इयत्ता पहिलीपर्यंतच्या प्रवेश प्रक्रियेत आता वयानुसार स्पष्ट टप्पे निश्चित करण्यात आले आहेत. शैक्षणिक वर्ष २०२७-२८ पासून या नव्या व्यवस्थेची अंमलबजावणी सुरू होणार असून, अखेरीस २०३०-३१ पासून इयत्ता पहिलीत प्रवेश घेणाऱ्या बालकाचे वय ३० जूनपर्यंत सहा वर्षे पूर्ण झालेले असणे आवश्यक राहणार आहे.
शालेय शिक्षण विभागाने यासंदर्भात शासन निर्णय जारी केला आहे. राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण-२०२० मधील तरतुदी आणि केंद्र शासनाच्या मार्गदर्शक सूचनांच्या आधारे राज्यात पूर्व-प्राथमिक तसेच पहिलीच्या प्रवेशासाठी वयोमर्यादा निश्चित करण्यात आली आहे.
कोणत्या वर्गासाठी किती वय?
नव्या नियमानुसार प्रवेशासाठीची वयोमर्यादा पुढीलप्रमाणे टप्प्याटप्प्याने लागू केली जाणार आहे :
– बालवाटिका-१ / नर्सरी : तीन वर्षे पूर्ण — शैक्षणिक वर्ष २०२७-२८ पासून
– बालवाटिका-२ / ज्युनिअर केजी : चार वर्षे पूर्ण — शैक्षणिक वर्ष २०२८-२९ पासून
– बालवाटिका-३ / सिनिअर केजी : पाच वर्षे पूर्ण — शैक्षणिक वर्ष २०२९-३० पासून
– इयत्ता पहिली : सहा वर्षे पूर्ण — शैक्षणिक वर्ष २०३०-३१ पासून
या सर्व बाबतीत संबंधित शैक्षणिक वर्षातील ३० जून ही वय निश्चित करण्यासाठीची आधार तारीख राहणार आहे.
सध्याच्या विद्यार्थ्यांना नियम लागू नाही
नव्या वयोमर्यादेमुळे शैक्षणिक वर्ष **२०२६-२७** मध्ये नर्सरीपासून इयत्ता पहिलीपर्यंत शिक्षण घेत असलेल्या विद्यार्थ्यांवर कोणताही परिणाम होणार नाही. त्यांना नवीन निकषांनुसार पुन्हा प्रवेश किंवा वर्ग बदलण्याची आवश्यकता राहणार नाही. तसेच, मान्यताप्राप्त शाळेतून मागील वर्ग यशस्वीरीत्या पूर्ण केलेल्या नियमित विद्यार्थ्यांना पुढील वर्गात प्रवेश देताना नव्या वयोमर्यादेची अट लावली जाणार नाही.
शाळांना १५ दिवसांची सूट देता येणार
पूर्व-प्राथमिक वर्गांपासून इयत्ता पहिलीपर्यंत प्रवेश देताना शाळाप्रमुखांना निर्धारित किमान आणि कमाल वयोमर्यादेत १५ दिवसांपर्यंतची सूट देण्याची तरतूद करण्यात आली आहे. त्यामुळे वयाच्या निकषाबाबतच्या किरकोळ फरकांमुळे प्रवेश प्रक्रियेत अडचणी निर्माण होऊ नयेत, यासाठी मर्यादित सवलतीची तरतूद ठेवण्यात आली आहे.
पायाभूत वर्गांमधील नामांकन आणि नर्सरी ते इयत्ता पहिलीपर्यंतच्या प्रवेश प्रक्रियेत राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण-२०२०मधील संबंधित सूचनांचे पालन करणे शाळांना आवश्यक राहणार आहे.
विविध शिक्षण मंडळांच्या शाळांसाठी एकसमान निकष
यापूर्वी राज्य मंडळासोबतच सीबीएसई, आयसीएसई आणि आयबी अभ्यासक्रमाच्या शाळांमध्ये इयत्ता पहिलीच्या प्रवेशासाठी वयाची अंमलबजावणी वेगवेगळ्या पद्धतीने होत होती. पूर्व-प्राथमिक वर्गांच्या प्रवेशासाठीही सर्वत्र समान वयोमर्यादा निश्चित नव्हती.
या पार्श्वभूमीवर केंद्र शासनाने इयत्ता पहिलीच्या प्रवेशासाठी बालकाचे वय सहा वर्षांपेक्षा अधिक असावे, अशी सूचना केली होती. त्यानुसार राज्य शासनाने प्रवेशाचे वय टप्प्याटप्प्याने निश्चित करण्याचा निर्णय घेतला आहे.
पुढील मार्गदर्शक सूचना शिक्षण विभागाकडून
नवीन वयोमर्यादेनुसार विद्यार्थ्यांना प्रवेश देताना शाळांनी कोणती प्रक्रिया अवलंबावी, याबाबत सविस्तर सूचना शिक्षण संचालक (प्राथमिक), प्राथमिक शिक्षण संचालनालय, पुणे यांच्याकडून देण्यात येणार आहेत.
नव्या व्यवस्थेमुळे पूर्व-प्राथमिक शिक्षणापासून इयत्ता पहिलीपर्यंतच्या प्रवेश प्रक्रियेत वयाचा एकसमान निकष लागू होण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे. मात्र, त्याची अंमलबजावणी टप्प्याटप्प्याने होणार असल्याने पालकांनी आपल्या पाल्याच्या प्रवेशाचे वर्ष आणि ३० जूनची वयोमर्यादा लक्षात घेऊन नियोजन करणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
