मुंबई, दि. १४ : आदिवासी विद्यार्थ्यांमधील रक्तक्षयाचे प्रमाण वेळीच ओळखून त्यावर उपचार करता यावेत, यासाठी राज्याच्या आदिवासी विकास विभागाने आश्रमशाळांमध्ये हिमोग्लोबिन तपासणीची मोहीम हाती घेतली आहे. या उपक्रमांतर्गत आतापर्यंत १ लाख ३२ हजार ३५४ विद्यार्थ्यांची तपासणी पूर्ण झाली आहे. तपासणीत हिमोग्लोबिनची कमतरता आढळणाऱ्या विद्यार्थ्यांना आवश्यक वैद्यकीय मार्गदर्शन, उपचार आणि पोषणविषयक मदत देण्यावर विभागाने भर दिला आहे.
आदिवासी विकास विभागाच्या आयुक्त लीना बनसोड यांनी ही माहिती दिली. विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणासोबतच त्यांच्या आरोग्याची आणि पोषणाची काळजी घेण्यासाठी हा कार्यक्रम राबविण्यात येत आहे. राज्यातील विविध विभागांत टप्प्याटप्प्याने तपासणी सुरू असून, उर्वरित आश्रमशाळांमधील विद्यार्थ्यांची तपासणीही नियोजनानुसार पूर्ण केली जाणार आहे.
शासकीय, अनुदानित आणि एकलव्य शाळांचा समावेश
या मोहिमेत राज्यातील शासकीय व अनुदानित आश्रमशाळा तसेच एकलव्य आदर्श निवासी शाळांमधील विद्यार्थ्यांची तपासणी करण्यात आली आहे. त्याचा तपशील पुढीलप्रमाणे आहे.
- शासकीय आश्रमशाळा : २५६ शाळांमधील ८७ हजार ७५१ विद्यार्थी
- अनुदानित आश्रमशाळा : ८१ शाळांमधील ४१ हजार ९३८ विद्यार्थी
- एकलव्य आदर्श निवासी शाळा : १२ शाळांमधील २ हजार ६६५ विद्यार्थी
या तीन प्रकारच्या शाळांमधील एकूण ३४९ शाळांच्या विद्यार्थ्यांची हिमोग्लोबिन तपासणी पूर्ण झाली आहे.
नाशिक विभागात सर्वाधिक विद्यार्थ्यांची तपासणी
विभागनिहाय आकडेवारीनुसार, नाशिक विभागात सर्वाधिक विद्यार्थ्यांची तपासणी झाली आहे. त्यानंतर ठाणे विभागाचा क्रमांक लागतो.
- नाशिक विभाग : ६५ हजार ६७५ विद्यार्थी
- ठाणे विभाग : ५४ हजार ९७४ विद्यार्थी
- नागपूर विभाग : ७ हजार ४६३ विद्यार्थी
- अमरावती विभाग : ४ हजार २४२ विद्यार्थी
या चार विभागांतील आकडेवारीनुसार तपासणीचे काम वेगवेगळ्या टप्प्यांत पूर्ण करण्यात आले आहे. उर्वरित शाळांमध्येही ही मोहीम पुढे सुरू राहणार आहे.
हिमोग्लोबिन कमी आढळल्यास उपचार आणि पोषणावर भर
हिमोग्लोबिनच्या तपासणीत रक्तक्षयाची लक्षणे किंवा हिमोग्लोबिनची कमतरता आढळलेल्या विद्यार्थ्यांकडे विशेष लक्ष देण्याच्या सूचना शाळा प्रशासनाला देण्यात आल्या आहेत. संबंधित विद्यार्थ्यांच्या आरोग्यस्थितीनुसार वैद्यकीय सल्ला आणि उपचार उपलब्ध करून देणे, तसेच त्यांच्या आहारात पोषणमूल्यांनी समृद्ध पदार्थांचा समावेश करणे अपेक्षित आहे.
गरजेनुसार पूरक आहार देण्याबरोबरच विद्यार्थ्यांच्या आरोग्याचा नियमित आढावा घेण्यावरही भर दिला जात आहे. केवळ तपासणी करून न थांबता, कमतरता आढळलेल्या विद्यार्थ्यांना पुढील उपचार आणि पोषणविषयक मदत मिळावी, हा या कार्यक्रमाचा महत्त्वाचा भाग आहे.
आदिवासी विकास विभागाच्या आयुक्त लीना बनसोड यांनी विद्यार्थ्यांचे आरोग्य सुदृढ ठेवण्याच्या उद्देशाने तपासणीसोबतच आवश्यक उपचार व पोषणविषयक उपाययोजना केल्या जात असल्याचे सांगितले.
आश्रमशाळांमधील विद्यार्थ्यांची मोठ्या प्रमाणावर तपासणी पूर्ण झाली असली, तरी रक्तक्षय नियंत्रणासाठी पुढील उपचार, पोषण आणि नियमित आरोग्य तपासणी यांची अंमलबजावणी महत्त्वाची ठरणार आहे. तपासणीतील निष्कर्षांनुसार विद्यार्थ्यांना वेळेवर मदत मिळाल्यास त्यांच्या आरोग्याची काळजी घेण्यास आणि शैक्षणिक जीवनावर होणारा संभाव्य परिणाम कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
