मुंबई, दि. २० : दादरच्या नामांतरावरून राजकीय वातावरण तापलेले असतानाच शिवसेना उद्धव बाळासाहेब ठाकरे पक्षाचे खासदार संजय राऊत यांनी आता नागपूरच्या नामांतराचा मुद्दा पुढे आणला आहे. नागपूर शहराचे नाव बदलून ‘दीक्षाभूमी’ करावे, अशी मागणी त्यांनी केली असून, मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी यासंदर्भात अधिकृत प्रस्ताव आणल्यास त्याला पाठिंबा देण्याची तयारीही दर्शवली आहे. विशेष म्हणजे, पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांनीदेखील या विषयावर आपल्याला सूचना केल्याचे राऊत यांनी सांगितले. त्यांच्या या भूमिकेमुळे राज्यातील नामांतराच्या राजकारणात नव्या चर्चेला सुरुवात होण्याची शक्यता आहे.
नागपूरच्या नामांतरासाठी आंबेडकरी चळवळीचा संदर्भ
भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या सामाजिक परिवर्तनाच्या लढ्याशी नागपूरचे ऐतिहासिक नाते जोडलेले आहे. याच पार्श्वभूमीवर नागपूरचे नाव ‘दीक्षाभूमी’ करण्याची मागणी राऊत यांनी केली आहे.
याबाबत भूमिका मांडताना त्यांनी दादरच्या नामांतराच्या चर्चेचा संदर्भ दिला. त्यांच्या मते, दादर या रेल्वेस्थानकाच्या नामांतरापेक्षा नागपूरचे नाव बदलून त्याला दीक्षाभूमी हे नाव देणे अधिक महत्त्वाचे ठरेल.
राऊत म्हणाले, “दादर छोटं स्टेशन आहे. त्यापेक्षा नागपूरचं नाव बदला. दीक्षाभूमी करा.” डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या विचारांमधून देशात सामाजिक क्रांतीची चळवळ उभी राहिली आणि त्या ऐतिहासिक प्रवासात नागपूरचे स्थान महत्त्वाचे असल्याचे त्यांनी अधोरेखित केले.
फडणवीसांनी प्रस्ताव आणल्यास पाठिंबा देणार
या मागणीच्या निमित्ताने संजय राऊत यांनी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनाही थेट आवाहन केले आहे. राज्य सरकारनेच नामांतराचा प्रस्ताव पुढे आणावा, अशी त्यांची अपेक्षा आहे.
मुख्यमंत्र्यांनी नागपूरच्या नामांतराचा प्रस्ताव मांडल्यास शिवसेना उद्धव बाळासाहेब ठाकरे पक्ष त्याला विरोध करणार नसून पाठिंबा देईल, असे राऊत यांनी स्पष्ट केले. उद्धव ठाकरे यांनीही या विषयासंदर्भात आपल्याला सूचना केल्याचे त्यांनी सांगितले. त्यामुळे हा केवळ राजकीय आरोप-प्रत्यारोपांचा विषय न राहता सरकारने निर्णयप्रक्रियेत आणावा, अशी भूमिका राऊत यांनी घेतल्याचे दिसते.
इंदू मिल स्मारकाच्या कामावरूनही सरकारला घेरले
नागपूरच्या नामांतराची मागणी करतानाच संजय राऊत यांनी मुंबईतील इंदू मिल येथे उभारण्यात येणाऱ्या डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या स्मारकाचाही मुद्दा उपस्थित केला. स्मारकाचे काम अद्याप पूर्णत्वास का गेलेले नाही आणि प्रकल्पाच्या खर्चात वाढ होण्यामागची कारणे काय आहेत, याचा खुलासा सरकारने करावा, अशी मागणी त्यांनी केली.
या प्रकल्पाशी संबंधित विश्वस्त आणि सरकार या दोघांनीही सद्यस्थिती स्पष्ट करावी, असे राऊत यांनी म्हटले. डॉ. आंबेडकरांचे स्मारक लवकरात लवकर पूर्ण व्हावे, ही आपल्या पक्षाची भूमिका असल्याचेही त्यांनी सांगितले. निधीची अडचण असेल तर सरकारने त्यात हस्तक्षेप करून प्रश्न मार्गी लावावा, अशी अपेक्षा त्यांनी व्यक्त केली.
सावरकर आणि बाळासाहेब ठाकरेंना भारतरत्न देण्याची मागणी
दरम्यान, स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकर आणि शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांना भारतरत्न पुरस्कार देण्याच्या मागणीचाही राऊत यांनी पुनरुच्चार केला. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखाली केंद्र सरकारला सत्तेत येऊन १२ वर्षे झाली, तरी या दोघांच्या नावांचा भारतरत्नसाठी विचार का झालेला नाही, असा सवाल त्यांनी उपस्थित केला.
सावरकरांनी माफीनामा दिल्याच्या आरोपावरून सुरू असलेल्या चर्चेचाही त्यांनी उल्लेख केला. सावरकरांच्या पणतूंनी न्यायालयात सादर केलेल्या प्रतिज्ञापत्रातील मजकूर तपासण्याची आवश्यकता असल्याचे मत राऊत यांनी व्यक्त केले. सावरकरांनी न्यायालयात नेमकी कोणती भूमिका मांडली होती, हेही समोर यायला हवे, असे ते म्हणाले.

नामांतराच्या राजकारणात नवा मुद्दा
दादरच्या नामांतरावरून सुरू असलेल्या चर्चेदरम्यान संजय राऊत यांनी नागपूरचे नाव ‘दीक्षाभूमी’ करण्याची मागणी केल्याने राजकीय वर्तुळात नव्या चर्चेला तोंड फुटले आहे. एका बाजूला डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या स्मारकाचा प्रश्न, तर दुसऱ्या बाजूला त्यांच्या सामाजिक चळवळीशी संबंधित नागपूरच्या नामांतराचा मुद्दा त्यांनी उपस्थित केला आहे.
मात्र, ही मागणी प्रत्यक्षात आणण्यासाठी राज्य सरकार कोणती भूमिका घेते आणि मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यावर काय प्रतिक्रिया देतात, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे. सध्या तरी राऊत यांच्या वक्तव्यामुळे नामांतराच्या राजकारणात आणखी एका नव्या मुद्द्याची भर पडली आहे.
