३२ महिन्यांच्या KJP21 मादी चित्त्याने दिला जन्म; भारतात जन्मलेल्या चित्त्यांची संख्या ४१
कुनो, दि. ६ : भारतातील चित्ता संवर्धन मोहिमेला आणखी एक महत्त्वाची चालना मिळाली आहे. कुनो राष्ट्रीय उद्यानात भारतातच जन्मलेल्या KJP21 या मादी चित्त्याने पाच निरोगी पिल्लांना जन्म दिला. या नव्या जन्मामुळे देशातील चित्त्यांची एकूण संख्या आता ६० झाली असून, त्यापैकी ४१ चित्ते भारतात जन्मलेले आहेत.
३२ महिन्यांच्या KJP21 ने सोमवारी पिल्लांना जन्म दिल्याची माहिती केंद्रीय पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्री भूपेंद्र यादव यांनी समाजमाध्यमावरील पोस्टद्वारे दिली. भारतात जन्मलेल्या मादी चित्त्यांपैकी पिल्लांना जन्म देणारी KJP21 ही तिसरी मादी ठरली आहे. यापूर्वी ‘मुखी’ आणि KGP12 या भारतात जन्मलेल्या मादी चित्त्यांनी पिल्लांना जन्म दिला आहे.
या पाच पिल्लांचा जन्म बोत्स्वानाच्या नर चित्त्यापासून झाला आहे. त्यामुळे भारतातील चित्ता संवर्धन कार्यक्रमात बोत्स्वाना वंशाचा नवा जनुकीय घटक समाविष्ट झाला आहे. वाढत्या चित्ता संख्येबरोबरच त्यांच्या जनुकीय विविधतेच्या दृष्टीनेही या जन्माला महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
भारतात जन्मलेल्या चित्त्यांची नवी पिढी
भारतामध्ये चित्त्यांची संख्या वाढविण्यासाठी सुरू असलेल्या प्रोजेक्ट चित्ता अंतर्गत परदेशातून चित्ते आणून त्यांचे भारतातील अधिवासात पुनर्वसन केले जात आहे. या प्रयत्नांमधून आता भारतात जन्मलेल्या चित्त्यांकडून पुढील पिढी निर्माण होऊ लागली आहे.
KJP21 च्या पाच पिल्लांच्या जन्मामुळे या प्रक्रियेला आणखी एक महत्त्वाचा टप्पा गाठता आला आहे. विशेष म्हणजे, भारतात जन्मलेली मादी स्वतः प्रजनन करून पुढील पिढीला जन्म देत असल्याने कुनोमधील चित्ता संवर्धनाच्या दृष्टीने हा टप्पा विशेष मानला जात आहे.
बोत्स्वाना वंशाचा नवा जनुकीय सहभाग
कुनोमध्ये जन्मलेल्या या पिल्लांचे वडील बोत्स्वानातून आलेले नर चित्ते आहेत. त्यामुळे भारतातील चित्ता समूहात एका नव्या जनुकीय वंशाचा समावेश झाला आहे. संवर्धनाच्या दृष्टीने प्राण्यांच्या संख्येबरोबरच जनुकीय विविधताही महत्त्वाची ठरते.
यामुळे भारतातील चित्त्यांची वाढती संख्या अधिक व्यापक जनुकीय आधारावर विकसित होण्यास मदत होऊ शकते. पिल्ले निरोगी असल्याची माहितीही समोर आली आहे.
संवर्धन पथकांच्या प्रयत्नांना यश
कुनो राष्ट्रीय उद्यानातील चित्त्यांचे निरीक्षण, आरोग्य तपासणी आणि अधिवास व्यवस्थापनासाठी पशुवैद्य, वन कर्मचारी, व्यवस्थापन पथके आणि प्रोजेक्ट चित्ताशी संबंधित विविध यंत्रणा सातत्याने काम करत आहेत.
KJP21 च्या पिल्लांच्या जन्मामुळे भारतातील चित्ता पुनरुज्जीवन कार्यक्रमाच्या पुढील टप्प्याला बळ मिळाले आहे. देशात जन्मलेल्या चित्त्यांकडून आता पुढील पिढी निर्माण होत असल्याने पुनर्वसनानंतरच्या संवर्धन प्रक्रियेत हा टप्पा महत्त्वाचा ठरत आहे.
केंद्रीय मंत्री भूपेंद्र यादव यांनी या घडामोडीबद्दल प्रोजेक्ट चित्ताशी संबंधित पशुवैद्य, क्षेत्रीय कर्मचारी, व्यवस्थापक आणि अन्य कर्मचाऱ्यांचे अभिनंदन केले आहे. कुनोमध्ये जन्मलेल्या या पाच पिल्लांमुळे भारतातील चित्त्यांची संख्या ६० वर पोहोचली असून, पुढील काळात त्यांचे संगोपन आणि आरोग्य हे संवर्धन यंत्रणेसमोरील महत्त्वाचे काम असेल.
