एसआयआर प्रक्रिया रद्द करण्याची मागणी; “दूध का दूध आणि पानी का पानी होईल” म्हणत राज ठाकरेंनी मांडल्या दोन प्रमुख मागण्या
मुंबई, दि. ४ : मुंबईत राज ठाकरे आणि उद्धव ठाकरे यांच्या नेतृत्वाखाली झालेल्या ‘गर्जना मोर्चा’त निवडणूक प्रक्रियेच्या पारदर्शकतेचा मुद्दा केंद्रस्थानी राहिला. मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याची मागणी करत काढण्यात आलेल्या या मोर्चाच्या सांगता सभेत मनसेप्रमुख राज ठाकरे यांनी मतदारयादीतील बदल, विशेष सखोल पुनरीक्षणाची (एसआयआर) प्रक्रिया आणि मतदान पद्धतीवरून निवडणूक आयोगावर जोरदार निशाणा साधला. महाराष्ट्रातील एसआयआर प्रक्रिया रद्द करावी आणि आगामी निवडणुका मतपत्रिकेवर घ्याव्यात, या दोन प्रमुख मागण्या त्यांनी मांडल्या.
मेट्रो सिनेमा ते मुंबई महापालिका मुख्यालय असा हा मोर्चा काढण्यात आला. काँग्रेस, राष्ट्रवादी काँग्रेससह विविध विरोधी पक्षांचे नेते आणि कार्यकर्तेही या आंदोलनात सहभागी झाले. पक्षीय झेंडे न वापरता केवळ तिरंगा घेऊन सहभागी होण्याचे आवाहन करण्यात आले होते.
‘मतचोरी’च्या आरोपावरून राज ठाकरेंचा सवाल
मोर्चातील भाषणात राज ठाकरे यांनी २०१७ पासून आपण निवडणुकांमधील मतांबाबत प्रश्न उपस्थित करत असल्याचा दावा केला. आपल्या भूमिकेबाबत आपण काँग्रेसच्या नेत्या सोनिया गांधी आणि तृणमूल काँग्रेसच्या नेत्या ममता बॅनर्जी यांच्याशीही चर्चा केली होती, असे त्यांनी सांगितले.
लोकसभा आणि विधानसभा निवडणुकांच्या आकडेवारीचा संदर्भ देत त्यांनी महाराष्ट्रातील मतदारसंख्येत झालेल्या वाढीवर प्रश्न उपस्थित केला. २०२४ च्या विधानसभा निवडणुकीत महायुतीला बहुमत मिळाले असले तरी महाराष्ट्रात अपेक्षित उत्साह दिसला नाही, असा दावा करत त्यांनी निवडणूक निकालांबाबतही संशय व्यक्त केला.
राज ठाकरेंच्या म्हणण्यानुसार, लोकसभा आणि विधानसभा निवडणुकांदरम्यान मतदारसंख्येत मोठी वाढ झाली. “४० ते ६० लाख मतदार वाढवले गेले. लोकसभा आणि विधानसभेत १ कोटी मत वाढली.” या आकडेवारीच्या आधारे त्यांनी निवडणूक प्रक्रियेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले.
मात्र, मतदारसंख्या किंवा मतदारयादीतील बदलांचा अर्थ थेट ‘मतचोरी’ असा होत असल्याचे अधिकृतपणे सिद्ध झालेले नाही. निवडणूक आयोगाने मतदारयादीच्या पुनरीक्षणासाठी विविध कायदेशीर प्रक्रिया आणि पडताळणीची व्यवस्था असल्याचे स्पष्ट केले आहे. आयोगाच्या संकेतस्थळावर एसआयआरशी संबंधित मतदारयादी, नाव शोधण्याची सुविधा आणि हरकतींसाठी प्रक्रिया उपलब्ध आहे.
“आपण या देशाचा ढाचा बदलत आहोत”
राज ठाकरेंनी केंद्र सरकारच्या आर्थिक आणि प्रशासकीय धोरणांवरही टीका केली. काही मोजक्या उद्योगपतींना प्रकल्प, बंदरे आणि जंगलांशी संबंधित संधी दिल्या जात असल्याचा आरोप त्यांनी केला.
याचवेळी त्यांनी सर्वोच्च न्यायालय, उच्च न्यायालय आणि निवडणूक आयोग यांसारख्या संस्थांच्या स्वायत्ततेचा मुद्दा उपस्थित केला. त्यांच्या मते, देशातील संस्थांच्या कामकाजावर राजकीय प्रभाव वाढणे लोकशाहीसाठी चिंतेचा विषय आहे.
राज ठाकरेंनी आपल्या भाषणात म्हटले, “एकाच उद्योगपतींना जंगलं, प्रकल्प, बंदरे दिली जात आहेत. सरकारचा मनमानी कारभार सुरु आहे. निवडणूक आयोग जर आमच्या बरोबर असेल तर आम्ही कसे ही निवडून येऊ…या देशाची आर्थिक स्थिती बरबाद करू…अमेरिकेला सरेंडर होऊ..तुम्हाला रांगेत उभे करू…पेट्रोल इंधनाचे भाव वाढवू…कोणतीही भीती यांना दिसत नाही आहे.”
त्यानंतर त्यांनी काँग्रेसच्या काळातही उद्योगपती असल्याचे नमूद करत सध्याच्या सरकारवर टीका केली. “पण यांच्या काळात एकच उद्योगपती..”, असा टोला त्यांनी लगावला.
एसआयआरवरून थेट निवडणूक आयोगाला आव्हान
मतदारयादीच्या विशेष सखोल पुनरीक्षणाच्या प्रक्रियेवर राज ठाकरे यांनी विशेष आक्षेप घेतला. त्यांच्या मते, विधानसभा निवडणुकीपूर्वी मतदारसंख्या वाढवून सत्ता मिळवायची आणि त्यानंतर एसआयआरच्या माध्यमातून मोठ्या संख्येने मतदारांची नावे वगळायची, असा प्रकार होत आहे.
एसआयआरबाबत माजी केंद्रीय गृहसचिव आर. के. सिंह यांच्या भूमिकेचा संदर्भ देत ही प्रक्रिया अपवादात्मक परिस्थितीतच केली जाऊ शकते, असा दावा त्यांनी केला. देशभर एकाच वेळी अशी प्रक्रिया राबविण्याची कायदेशीर तरतूद नसल्याचेही त्यांनी म्हटले.
दरम्यान, निवडणूक आयोगाने एसआयआर प्रक्रिया कायदेशीर अधिकारांच्या आधारे राबवली जात असल्याचे आपल्या आदेशांमध्ये नमूद केले आहे. २०२५ मधील आयोगाच्या आदेशात भारतीय संविधानातील अनुच्छेद ३२४, लोकप्रतिनिधित्व अधिनियमातील कलम २१ आणि संबंधित नियमांचा आधार घेत एसआयआर राबविण्याचे निर्देश देण्यात आल्याचे अधिकृत कागदपत्रात नमूद आहे.
“माझ्या फक्त दोनच मागण्या”
गर्जना मोर्चाच्या व्यासपीठावर राज ठाकरेंनी आपल्या प्रमुख मागण्या स्पष्ट केल्या. महाराष्ट्रात आतापर्यंत झालेली एसआयआर प्रक्रिया रद्द करावी आणि भविष्यातील निवडणुका मतपत्रिकेवर घ्याव्यात, अशी त्यांची मागणी आहे.
याबाबत राज ठाकरे म्हणाले, “माझ्या फक्त दोनच मागण्या आहेत. त्यातील पहिली म्हणजे महाराष्ट्रात जो एसआयआर झाला, तो रद्द करावा. तसेच दुसरी मागणी म्हणजे यापुढे बॅलेट पेपरवर निवडणुका झाल्या पाहिजे.”
मतपत्रिकेवर मतदान झाल्यास निवडणूक प्रक्रियेबाबतचे प्रश्न अधिक स्पष्टपणे सुटतील, असा दावा त्यांनी केला. “यामुळे दूध का दूध आणि पानी का पानी होईल”, असे राज ठाकरे म्हणाले.
“सत्ता योग्य मार्गाने आली पाहिजे”
राज ठाकरे यांनी या आंदोलनाला केवळ एका पक्षाचा विषय न ठेवता सर्व राजकीय पक्षांनी निवडणूक प्रक्रियेबाबत भूमिका मांडावी, असे आवाहन केले. सत्तेत कोण येते यापेक्षा सत्ता मिळविण्याची प्रक्रिया पारदर्शक आणि योग्य असणे महत्त्वाचे असल्याचे त्यांनी सांगितले.
त्यांनी सर्व राजकीय पक्षांना दिल्लीत जाऊन निवडणूक प्रक्रियेबाबत आपली भूमिका मांडण्याचे आवाहन केले. “उद्या कोणाची सत्ता येऊ दे… काही फरक पडत नाही. पण सत्ता योग्य मार्गाने आली पाहिजे”, असे राज ठाकरे म्हणाले.
दरम्यान, एसआयआर आणि निवडणूक प्रक्रियेबाबत विरोधकांनी उपस्थित केलेले प्रश्न आणि निवडणूक आयोगाची अधिकृत भूमिका यामुळे हा मुद्दा आगामी काळातही राजकीय चर्चेच्या केंद्रस्थानी राहण्याची शक्यता आहे. मुंबईतील गर्जना मोर्चाने राज ठाकरे आणि उद्धव ठाकरे यांना पुन्हा एका व्यासपीठावर आणतानाच महाराष्ट्रातील निवडणूक प्रक्रियेवरील राजकीय संघर्षालाही नवे परिमाण दिले आहे.
