मुंबई, पुणे आणि नागपूर विद्यापीठातील गुणवंत विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण कामगिरीला मिळणार प्रोत्साहन
मुंबई, दि. २ : केवळ परीक्षेतील गुणांपुरते विद्यार्थ्यांचे यश न मोजता नेतृत्व, नवोन्मेष, क्रीडा, सांस्कृतिक क्षेत्र, सामाजिक बांधिलकी आणि विद्यापीठासाठीचे योगदान यांचीही दखल घेण्यासाठी राज्यातील तीन प्रमुख विद्यापीठांत ‘कुलपती पदक’ सुरू करण्यात येणार आहे. या उपक्रमासाठी मुंबई विद्यापीठ, सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ आणि राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठाला प्रत्येकी १० लाख रुपयांचा निधी देण्यात आला आहे. राज्यपाल तथा राज्य विद्यापीठांचे कुलपती जिष्णु देव वर्मा यांच्या हस्ते बुधवारी लोकभवन, मुंबई येथे संबंधित विद्यापीठांच्या कुलगुरूंना प्रातिनिधिक धनादेश प्रदान करण्यात आले.
या उपक्रमाचा केंद्रबिंदू विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण गुणवत्तेला प्रोत्साहन देणे हा आहे. त्यामुळे पदकासाठी निवड करताना केवळ शैक्षणिक निकालाचा विचार न करता विद्यार्थ्यांनी विविध क्षेत्रांत केलेल्या उल्लेखनीय कामगिरीचाही विचार केला जाणार आहे.
राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा यांनी विद्यापीठांनी ‘कुलपती पदका’साठी स्पष्ट, पारदर्शक आणि गुणवत्तेला प्राधान्य देणारे निकष निश्चित करण्याची अपेक्षा व्यक्त केली आहे. वर्गखोलीपासून क्रीडांगणापर्यंत आणि संशोधनापासून समाजसेवेपर्यंत विद्यार्थ्यांनी दाखविलेल्या उल्लेखनीय कामगिरीला या सन्मानातून व्यासपीठ मिळावे, अशी या उपक्रमामागील भूमिका आहे.
विद्यार्थ्यांमध्ये सकारात्मक स्पर्धेची भावना वाढीस लागावी आणि त्यांनी स्वतःसाठी अधिक उंच उद्दिष्टे निश्चित करून उत्कृष्टतेचा पाठपुरावा करावा, हा ‘कुलपती पदका’मागील प्रमुख हेतू आहे. राज्यपालांचे सचिव डॉ. प्रशांत नारनवरे यांनी या उपक्रमाची माहिती देताना, हे पदक विविध क्षेत्रांतील गुणवत्तेचे प्रतीक ठरण्याची अपेक्षा व्यक्त केली.
उद्योगविश्वाशी विद्यापीठांचा समन्वय वाढविण्यावर भर
याच कार्यक्रमात रोजगाराच्या बदलत्या गरजा लक्षात घेऊन विद्यापीठे आणि उद्योग क्षेत्रातील सहकार्य अधिक बळकट करण्याच्या उद्देशाने ‘इन्स्टिट्यूट ऑफ हायर अँड डिजिटल लर्निंग : इंडस्ट्री-अकॅडेमिया कोलॅबोरेशन फॉर इम्प्रूव्हिंग एम्प्लॉयेबिलिटी’ या उपक्रमाचा शुभारंभही राज्यपालांच्या हस्ते करण्यात आला.
अभ्यासक्रम आणि उद्योगांच्या गरजा यांच्यातील अंतर कमी करण्यासाठी कौशल्यविकास, प्रशिक्षण, प्रत्यक्ष कामाचा अनुभव, संशोधन आणि नवोन्मेष यांना अधिक महत्त्व देण्याची गरज राज्यपालांनी अधोरेखित केली. विद्यार्थ्यांना कृत्रिम बुद्धिमत्ता, यंत्र-अधिगम, माहिती विश्लेषण, रोबोटिक्स, सायबर सुरक्षा, ढगाधारित संगणन आणि हरित तंत्रज्ञान यांसारख्या आधुनिक तंत्रज्ञानाची प्राथमिक ओळख असणे आवश्यक असल्याचेही त्यांनी स्पष्ट केले.
सामाजिक प्रश्नांमध्ये विद्यापीठांचा सक्रिय सहभाग
शिक्षणसंस्थांची भूमिका केवळ पदवी आणि रोजगाराच्या संधी निर्माण करण्यापुरती मर्यादित राहू नये, अशी अपेक्षाही या वेळी व्यक्त करण्यात आली. क्षयरोगमुक्त महाराष्ट्र अभियान, नशामुक्त भारत अभियान तसेच महाराष्ट्रातील लोप पावत चाललेल्या कला आणि पारंपरिक वारशाचे जतन व पुनरुज्जीवन या उपक्रमांमध्ये विद्यापीठांनी सक्रिय सहभाग घ्यावा, असे आवाहन करण्यात आले.
विद्यापीठांमधील विद्यार्थी, शिक्षक आणि विविध विभागांच्या माध्यमातून सामाजिक उपक्रमांना चालना मिळू शकते. त्यामुळे शिक्षणासोबतच समाजाशी असलेली संस्थांची बांधिलकी अधिक दृढ करण्यावर या उपक्रमांतून भर देण्यात आला आहे.
तेलंगणातील उपक्रमाच्या धर्तीवर महाराष्ट्रात अंमलबजावणी
राज्यपालांचे सचिव डॉ. प्रशांत नारनवरे यांनी सांगितले की, जिष्णु देव वर्मा यांनी तेलंगणाचे राज्यपाल असताना गुणवंत विद्यार्थ्यांना प्रोत्साहन देण्यासाठी अशाच स्वरूपाचा उपक्रम सुरू केला होता. महाराष्ट्राचे राज्यपाल म्हणून जबाबदारी स्वीकारल्यानंतर राज्यातील विद्यापीठांमध्येही ‘कुलपती पदक’ सुरू करण्याची त्यांची इच्छा होती. त्यानुसार आता या संकल्पनेची महाराष्ट्रात अंमलबजावणी सुरू झाली आहे.
या कार्यक्रमाला मुंबई विद्यापीठाचे कुलगुरू प्रा. रवींद्र कुलकर्णी, राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठाच्या कुलगुरू डॉ. मनाली क्षीरसागर आणि सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाचे कुलगुरू प्रा. सुरेश गोसावी यांच्यासह विविध विद्यापीठांचे प्र-कुलगुरू, संचालक, अधिष्ठाता आणि प्राचार्य उपस्थित होते. उद्योग व शिक्षण क्षेत्रातील प्रतिनिधी, प्रसिद्ध माजी विद्यार्थी, क्रीडा पुरस्कार विजेते तसेच वरिष्ठ अधिकारीही कार्यक्रमाला उपस्थित होते.
‘कुलपती पदका’मुळे विद्यापीठांमधील गुणवत्तेची व्याप्ती केवळ गुणपत्रिकेपुरती न राहता विद्यार्थ्यांच्या विविधांगी कामगिरीपर्यंत पोहोचण्याची अपेक्षा आहे. त्यामुळे आगामी काळात शैक्षणिक गुणवत्तेसोबतच सामाजिक, सांस्कृतिक, क्रीडा आणि नवोन्मेष क्षेत्रातील योगदानाला विद्यापीठ पातळीवर अधिक औपचारिक मान्यता मिळण्याची शक्यता आहे.
